Kể chuyện người cộng sản

Hoàn cảnh ra đời bài hát:

Đây là bài hát được Ns. Trần Hoàn sáng tác, nói về người anh hùng Nguyễn Đức Cảnh.

Nguyễn Đức Cảnh (1908 - 1932)


Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh sinh ngày 2/2/1908 tại thôn Diêm Điền, xã
Thái Hà, huyện Thuỵ Anh, tỉnh Thái Bình. Là học sinh trường Thành Chung
Nam Định, Nguyễn Đức Cảnh tham gia lãnh đạo thanh niên trong phong trào
truy điệu Phan Chu Trinh ở Nam Định. Bị đuổi học, Nguyễn Đức Cảnh lên Hà
Nội tìm việc làm và cũng từ đây anh đã tham gia vào tổ chức Việt Nam
Quốc dân Đảng.

Mùa thu năm 1927, Nguyễn Đức Cảnh và Lý
Hồng Nhật được Việt Nam Quốc dân Đảng cử đi Quảng Châu, Trung Quốc tìm
hiểu về Việt Nam Thanh niên cách mạng đồng chí hội. Ở Quảng Châu, Nguyễn
Đức Cảnh dự lớp huấn luyện chính trị do Tổng bộ Việt Nam Thanh niên
cách mạng đồng chí hội mở, học xong, nhận thấy con đường cách mạng chân
chính của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc vạch ra, Nguyễn Đức Cảnh và Lý Hồng
Nhật ly khai Việt Nam Quốc dân Đảng, tự nguyện gia nhập Việt Nam Thanh
niên cách mạng đồng chí hội.

Là một thanh niên thông minh,
kiên quyết. Khi ly khai Việt Nam Quốc dân Đảng, đồng chí đấu tranh
không khoan nhượng, phê phán thẳng thắn đường lối tư tưởng của Quốc dân
Đảng. Thấy vậy có người đã nói 'Cậu đấu tranh như vậy không sợ bọn chúng
(QDĐ) thủ tiêu à?' Cảnh trả lời 'Đường lối sai lầm thì phê phán. Đấy là
vì lợi ích chung nếu tôi bị bọn chúng thủ tiêu đó cũng là vì cách
mạng'.

Năm 1928, Nguyễn Đức Cảnh là uỷ viên kỳ bộ Thanh
niên Bắc Kỳ phụ trách khu Duyên hải và trực tiếp làm Bí thư tỉnh bộ Hải
Phòng. Lúc bấy giờ, Tỉnh bộ Hải Phòng phụ trách cả Kiến An, Hải Dương,
Quảng Yên và khu mở Hòn Gai Cẩm Phả. Cuối năm 1928 thực hiện chủ trương
'Vô sản hoá' của Thanh niên, Nguyễn Đức Cảnh xin làm thợ tại xưởng
Caron. Anh hoà mình với công nhân và hướng dẫn họ đấu tranh.


28, 29 tháng 3/1929 Kì bộ Thanh niên cách mạng đồng chí hội họp ở Sơn
Tây, có thảo luận lập Đảng cộng sản, cử Tự, cùng Đính, Tuân, đi Hương
Cảng họp Đại hội toàn quốc Thanh niên cách mạng đồng chí hội vào ngày
1/5/1929. Nguyễn Đức Cảnh là một trong bảy người tham gia thành lập chi
bộ cộng sản đầu tiên ở nước ta (chi bộ 5D Hàm Long Hà Nội). Về Hải
Phòng, tổ chức kết nạp và thành lập chi bộ cộng sản đầu tiên ở Hải Phòng
vào đầu tháng 4/1929, trực tiếp làm Bí thư chi bộ. Tiếp đó xét trên 100
hội viên thanh niên, đồng chí Cảnh chọn những người trung kiên và xét
kết nạp hàng loạt và phân công các đảng viên hoạt động tại các cơ sở nhà
máy. Ngày đi làm tối về Nguyễn Đức Cảnh viết bài cho các báo Đồng lòng,
Tranh đấu, Cờ đỏ... anh rất coi trọng đến việc mở các lớp huấn luyện
chính trị đào tạo cán bộ cho phong trào công nhân, hướng dẫn đồng chí
mình tổng kết kinh nghiệm về phương pháp vận động cách mạng, đề ra khẩu
hiệu thích hợp để huy động lực lượng quần chúng đấu tranh. Do bám sát
thợ thuyền, bám sát phong trào công nhân, nắm chắc tình hình xưởng máy
nên mỗi khi đình công, bãi công nổ ra, chủ trương, phương hướng đấu
tranh đưa ra rất sát thực. Đấu tranh thắng lợi.

Tháng
6/1929, tổ chức Đông Dương cộng sản Đảng được thành lập (tại số 312 Khâm
Thiên Hà Nội). Đồng chí Nguyễn Đức Cảnh được bầu vào Ban chấp hành
Trung ương lâm thời, phụ trách phong trào công nhân, hoạt động tại Hải
Phòng và khu mỏ. Tháng 7/1929, được Đảng giao nhiệm vụ, Nguyễn Đức Cảnh
triệu tập Đại hội đại biểu Công hội đỏ Băc Kỳ. Tại hội nghị, đồng chí đã
báo cáo tình hình giai cấp công nhân trong nước và chủ trương của Đảng
tổ chức Công hội đỏ nhằm đẩy mạnh phong trào cách mạng, lấy công nhân
làm nòng cốt. Đại hội bầu Ban chấp hành Tổng công hội. Nguyễn Đức Cảnh
uỷ viên Trung ương Đảng được bầu vào làm Tổng thư ký.


Tháng 8/1929 Nguyễn Đức Cảnh được chỉ định làm Bí thư Ban chấp hành Đông
Dương Đảng cộng sản Đảng Đảng bộ Hải Phòng. Với cương vị mới, đồng chí
sắp xếp lại tổ chức củng cố phát triển Công hội đỏ, học sinh hội thanh
niên đoàn huấn luyện cán bộ, xây dựng Hải Phòng thành một cửa ngõ liên
lạc trong và ngoài nước.

Đầu năm 1930, Nguyễn Đức Cảnh và
Trịnh Đình Cửu, đại diện của Đông Dương cộng sản Đảng đi Hương Cảng dự
hội nghị thành lập Đảng cộng sản Việt Nam, do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc chủ
trì, Nguyễn Đức Cảnh được chỉ định vào Ban chấp hành Trung ương lâm
thời. Ban chấp hành Trung ương lâm thời ở Bắc gồm có các đồng chí Nguyễn
Đức Cảnh, Trần Văn Lan, Trịnh Đình Cửu...

Sau khi thành
lập Đảng Cộng sản Việt Nam, Nguyễn Đức Cảnh xúc tiến chuyển Đảng bộ Đông
Dương cộng sản Đảng Hải Phòng sang Đảng cộng sản, thành lập Đảng bộ
Đảng cộng sản Việt Nam thành phố Hải Phòng và đồng chí Nguyễn Đức Cảnh
trực tiếp làm Bí thư. Năm 1930 thành lập các Xứ uỷ, đồng chí Nguyễn Đức
Cảnh được cử làm Bí thư Xứ uỷ Bắc Kỳ, phụ trách công vận. Cơ quan Xứ uỷ
đặt tại Hải Phòng.

Phong trào đấu tranh của công nhân,
nông dân Nghệ Tĩnh phát triển rầm rộ rộng khắp, nhằm tăng cường đội ngũ
lãnh đạo cho phong trào miền Trung. Cuối năm 1930 do cơ sở bị đàn áp dữ
dội Trung ương Đảng điều Nguyễn Đức Cảnh vào Trung kỳ tham gia Thường vụ
Xứ uỷ, chỉ đạo phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh. Nguyễn Đức Cảnh làm việc
miệt mài, viết nhiều tài liệu tuyên truyền, cổ động và viết bài cho báo
Người cùng khổ, Tiến lên... góp phần củng cố và giữ vững phong trào cách
mạng.

Tháng 4/1931 trên đường đi công tác trở về cơ sở
Nguyễn Đức Cảnh bị sa vào tay giặc, tại làng Yên Dũng Hạ, cách thành
Vinh chừng vài cây số. Bị kẻ thù tra tấn hết sức dã man, nhưng dù chết
đi sống lại vẫn không khai nửa lời, giữ vững khí tiết người cộng sản.
Trong nhà tù đế quốc, Nguyễn Đức Cảnh luôn động viên giúp đỡ đồng chí,
đồng đội, hướng niềm tin về tương lai tươi sáng.

Ngày
17/11/1931 Nguyễn Đức Cảnh và Hồ Ngọc Lân bị đưa xuống Hải Phòng thi
hành án tử hình. Trong thời gian bị giam tại nhà tù Hoả Lò Hà Nội đồng
chí tập trung trí tuệ sức lực viết tài liệu 'Công nhân vận động' đúc kết
kinh nghiệm về công tác vận động Công nhân của Đảng.

Sáng
sớm ngày 31/7/1932, Nguyễn Đức Cảnh và Hồ Ngọc Lân bị địch chém, trước
đề lao Hải Phòng. Bước lên máy chém Nguyễn Đức Cảnh hô vang khẩu hiệu:

- Đảng cộng sản Đông Dương muôn năm,

- Đả đảo đế quốc Pháp, đả đảo hội đồng đề hình

Nguyễn Đức Cảnh ra đi ở tuổi 24 tràn đầy mơ ước và nhiệt huyết cao.
Người Bí thư đầu tiên của Đảng bộ Hải Phòng sống mãi trong lòng nhân dân
đất Cảng.


Lời ca khúc:

L1:

Từ thuở ấy, đất nước còn điêu tàn

Nhân dân bị xéo giày trong tù đày, trong ngục tối.

Ngày và đêm, trên đôi vai trĩu xiềng gông

Đời như chẳng còn nguồn sống, tàn lụi dần xuống.


Người đồng chí hy sinh cả đời mình

Từ trong lớp thợ thuyển đi theo Đảng theo dân

Một tuổi xuân anh dâng cho mọi người

Mong đổi lấy cuộc đời mơ trong vạn tấm lòng.


L2:

Rồi từ ấy, xóm vắng và quê nghèo

Đêm đêm lặng đi về, trong lòng người gieo hạt giống

Ngùn ngụt cháy trong bao tim của người dân

Từ lâu oán thù chồng chất, ngọn lửa hờn uất.


Cùng toàn dân đinh ninh một lời thề

Vùng lên để diệt thù, anh dẫn đầu tiên phong.

Giành cuộc sống trong tay lũ bạo cường

Về với lớp thợ thuyền, với dân cày bốn phương


L3:

Rồi một sớm, phố xá lặng u buồn

Tin anh lọt tay giặc, mang tù đày trong ngục tối.

Người đồng chí qua bao giông tố đòn tra

Còn hơi sức những ngày cuối cùng còn tranh đấu.


Vừng hồng lên, sương đêm chưa chịu tan

Người chiến sĩ từ trần, vì lũ giặc chết oan.

Bờ làng Cấm, canh khuya chưa tan đen

Còn có muôn nghìn người đang khóc thầm tiếc thương.


L4:

Ngồi nhẩm tính, ba mươi mùa xuân tròn

Hôm nay thành Hải Phòng đang nhộn nhịp xây cuộc sống.

Một mùa xuân, reo vang trên bến tàu vui

Rọi tươi những thôn cày cấy, chan hòa nhà máy.


Người đồng chí, hy sinh cả đời mình

Và đổi lấy nụ cười cho muôn vạn kiếp sau.

Đời đời ghi trong tim của mọi người

Người chiến sĩ thợ thuyền hy sinh vì... nước non...

Bình luận (0)