Lý chiều chiều

Thể loại: Dân ca Nam Bộ

Trình bày: Kiều Hưng

7813 lượt nghe | 716 lượt tải | Đăng ngày: 30-11-2010

Lời bài hát "Lý chiều chiều"

LÝ CHIỀU CHIỀU

Dân ca Khu V
Trình bày: Kiều Hưng

Chiều chiều ra đứng tây lầu tây, tây lầu tây
Thấy cô tang tình gánh nước
Tưới cây tưới cây ngô đồng
Xui ai xui trong lòng, trong lòng tôi thương
Thương cô tưới cây ngô đồng.

Bình luận (18)

Để bình luận, bạn cần Đăng nhập hoặc Đăng ký

Ngọc Thạch 07/05/2012 07:47
BQT ơi, bài này trước đây đã thu vào đĩa hát và được ghi là dân ca Nam Trung Bộ. Đề nghi BQT thêm chữ Trung vào giữa hai chữ Nam....Bộ. Còn về các địa danh thì tôi nghĩ rất khó xác định cho hậu sinh chúng ta vì trong lịch sử hàng nghìn năm địa danh và phạm vi của địa danh đó luôn thay đổi theo các triều đại. Ngay ở lứa tuổi chúng ta thôi, mới có khoảng 40 năm đã chứng kiến nhiều huyện (thí dụ Thạch Thất của bạn PLN)đầu tiên thuộc tỉnh Sơn Tây, rồi Hà Tây, rồi Hà Sơn Bình và nay là Hà Nội. Tên huyện ở Hưng Yên (quê hương thứ 2 của bạn Danmoi) cũng nhập tách không biết dằng nào mà lần. Nhưng dù sao thì tôi cũng thấy câu ca dao trên nói nhiều về xứ Lạng Sơn (ngày nay). Tuy nhiên trước đây tôi có nghe là Cửa Phủ và sông Tương chứ không phải Cửu Phủ và sông Thương. Nhưng không sao, ca dao có nhiều dị bản là chuyện thường.Kể cả vài từ trong đó: bay bổng với bay cao thì như nhau, hay là "bay thấp bay cao"? Còn chữ "Bác mẹ" ngày xưa người ta vẫn dùng với ý kính trọng, nói trực tiếp với người đối thoại mà gọi "cha mẹ" trừ phi là hai anh em ruột, còn người ngoài nói thế nghe hơi xấc xược, như trong tiếng chửi "cha mẹ mày".
danmoi 06/05/2012 22:53
Thưa các bác. Câu ca dao thuộc dòng văn học dân gian được các bác trích tại đây tôi được đọc dài hơn, như sau:
Cái cò bay bổng bay cao,
Bay từ Cửu phủ bay vào Đồng Đăng.
Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa,
Có nàng Tô Thị, có chùa Tam Thanh.
Ai lên xứ Lạng cùng anh,
Tiếc công bác mẹ sinh thành ra em,
Tay cầm bầu rượu nắm nem,
Mải vui quên hết lời em dặn dò.
Gánh vàng đi đổ sông Ngô,
Đêm nằm tơ tưởng đi mò sông Thương.
Như thế tôi thấy là toàn bộ bài ca dao đó không phải là văn tả địa danh Đồng Đăng một cách chính xác cho nên ta không thể căn cứ vào câu chữ mà luận địa danh một cách xác thực trong bài ca dao đó. Cầu Kỳ Lừa, chợ Kỳ Lừa thì có song phố Kỳ Lừa không có trên bản đồ hành chính, biết tìm đâu? Sao lại gọi là “bác mẹ sinh thành ra em” mà không phải là cha mẹ? Vì sao lại đột ngột cất lời “Tiếc công bác mẹ…”? Ta thấy với người con gái phảng phất cái gì đó như oán trách, phảng phất cái gì đó như than thân trách phận: Gánh vàng đi đổ sông Ngô! Cả bài ca dao đọc lên tôi liên tưởng tới trích đoạn chèo Xuý vân giả dại mà hồi mới lớn tôi được xem đoàn chèo Ninh Bình biểu diễn: người diễn viên cầm nắm lá xoay người liêu xiêu, chợt cười , chợt nói và khi câu hát chèo “con gà rừng, con gà rừng, hắn ăn qua lới nọ vang vang kia, kia kia… kết thúc thì nước mắt tôi tự chảy dài! “Mải vui quên hết lời em dặn dò”, nó đã vượt quá sức chịu đựng của con người, trở thành một cái gì đó siêu thực (surréalisme). Như cây ngô đồng thoắt ẩn thoắt hiện trong văn học vậy.
Nhóm ccb yêu nhạc cũ 05/05/2012 08:39
Đồng ý với TQGC về châu Thoát lãng nhưng nếu vậy thì phải là "Thoát lãng có.... các địa danh trên" vì ĐĐ chỉ là 1 thị trấn cho tới giờ còn ko được chọn là TT của huyện Văn lãng nữa kia và thèm lên TX lắm cũng ko được. Vớ vẩn với LS tý thôi các bác đừng phiền lòng nhé vì cây Ngô đồng trong ngề của mình bọn tôi cũng "xơi" được 1 ít vào năm 2005-2006 nhưng hoa ko giống hoa ở Huế đâu
toquocghicong 04/05/2012 23:22
@Nhóm ccb yêu nhạc cũ: Cái bác Cũ này đang nghe ngô đồng lại hỏi về Lạng Sơn:
- Đơn vị hành chính tỉnh Lạng Sơn ngày xưa, Đồng Đăng thuộc châu Thoát Lãng (bao gồm 1 phần huyện Cao Lộc, 1 phần Văn Quan, toàn bộ huyện Văn Lãng và huyện Tràng Định). Câu ca này có từ rất xưa > Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa chứ không phải Lạng Sơn.
- Tên gọi Lạng Sơn chỉ bao gồm thành cổ Lạng Sơn (bên kia sông Kỳ Cùng, từ phố Cửa Đông đến hết khu nhà thờ, giáp núi Đại Tượng, Đèo Giang bây giờ). Thành Lạng Sơn đắp từ thời Lý, sau này được Mai Thế Chuẩn cho xây lại (nhỏ và thấp hơn thành cũ). Thành Lạng Sơn xưa lấy sông Kỳ Cùng làm chiến hào tự nhiên, lưng tựa núi, rất hiểm trở, có tác dụng bảo vệ toàn bộ đường kinh lý mỗi khi giặc phương Bắc tràn qua ải Nam Quan xuống. Các bạn có thể tìm đọc cuối " Đô thị cổ Việt Nam", trong đó nói về Lạng Sơn rất rõ. Lạng Sơn xưa chỉ thuộc bên bờ Tây Nam sông Kỳ Cùng, còn Đồng Đăng là toàn bộ bờ bên kia (châu Thoát Lãng), thế nên có câu ca Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa chứ không phải Lạng Sơn.
- Huyện Cao Lộc được Pháp tách ra từ châu Thoát Lãng cuối những năm 1800, mới thành lập.
Nguyễn Viết Thạch 04/05/2012 14:40
Các bác ccb yêu nhạc cũ thân mến. Cái câu "Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa" đúng là tôi được nghe từ nhỏ, cũng đến 60 năm rồi, tôi không nghe thấy "Lạng Sơn có phố Kỳ Lừa" bao giờ. Thành ra quen rồi, cũng chẳng truy xét xem có gì vô lý không. Tôi không thông thạo Lạng Sơn lắm, nay các bác phát hiện thì chắc là cần tra cứu lại. Tôi sẽ xem lại cuốn "Ca dao tục ngữ Việt Nam" của cụ Vũ Ngọc Phan xem có bài ấy không và xin khất các bác sẽ trao đổi lại sau. Cản ơn các bác.
Nhóm ccb yêu nhạc cũ 04/05/2012 09:18
Ôi: nhân có cm của bác Nguyễn viết Thạch bác cho bọn tôi hỏi luôn. Tại sao bây giờ ai cũng đọc là "Đồng đăng có phố Kỳ lừa" mà thực chất Đồng đăng ko có phố Kỳ lừa, ko có nàng Tô thị mà cũng chẳng có chùa Tam thanh gì cả. Bọn tôi nhớ mang máng là hồi nhỏ-cũng gần 50 năm rồi-có được đọc hay nge đọc gì đó là Lạng sơn chứ ko phải Đồng đăng mà thực chất là Lạng sơn mới có các địa danh trên. Bác NVT hay các bác nào có thể giải thích cho bọn tôi hiểu được ko ạ. Xin cám ơn bác Thạch và các bác nhé.
Nhạc sĩ Dân Huyền 30/04/2012 08:26
Rất cảm ơn hai bạn Ngọc Thạch và danmoi.Các bạn đã cho tôi thêm kiến thức về "cây Ngô Đồng".Hơn 40 năm làm bạn với Dân Ca,lắm việc quá mà không tìm hiểu về ngọn nguồn cái cây này,có trong bài dân ca này.Dù còn "tranh cãi" - đó là chuyện bình thường,nhưng tôi "sáng mắt" ra đấy các bạn ạ.Đa tạ.
danmoi 29/04/2012 22:54
Cảm ơn bác Nguyễn Viết Thạch. Comment của bác là tôi nhớ 1 chuyện cũ. Thời bao cấp tôi có dịp qua lại nhiều lần huyện Giao Thuỷ, tỉnh Nam Định. Lên xe khách (xe đò) anh phụ xe thu tiền hỏi tôi “về đâu”, tôi bảo “về thị trấn Giao Thuỷ”. Khi xe đến đầu thị trấn anh phụ xe hô to: ai Ngô Đồng, Ngô Đồng xuống đi. Đoạn anh ta nhìn tôi, mà tôi không chịu xuống xe, bảo phải đến thị trấn Giao Thuỷ chứ. Anh ta liền gắt: Ngô Đồng là thị trấn Giao Thuỷ chứ còn đâu nữa. Hôm sau đem địa danh đó hỏi mấy đồng nghiệp đến đây từ trước thì được kể lại (theo lời người địa phương) là trước đây có trận lũ lớn cây ngô đồng từ rừng già trôi về lấp đầy 1 cái cống, người dân phải tập trung sức khai thông cống lấy nước phục vụ nông nghiệp, sau người dân đặt tên cho cái cống đó là Cống Ngô Đồng và, huyện lỵ Giao Thuỷ sau đó hình thành về phía nam cái cống này cũng được người địa phương gọi là thị trấn Ngô Đồng. Cống Ngô Đồng ở bờ phải sông Hồng ngày nay đã được xây bằng bê tông chắc chắn, mạn tây bắc là xã Xuân Phú huyện Xuân Trường, mạn đông nam là thị trấn Ngô Đồng, tức thị trấn Giao Thuỷ. Như vậy cây ngô đồng là cây gỗ lớn, có thực ở vùng núi phía bắc. Mới đây lên Khau Vai, Mèo Vạc tôi thấy 1 cây có kích thước khá lớn, có tán hoa tím gần tàn phủ đầy, tôi có chụp ảnh và đoán là cây ngô đồng song không chắc lắm. Nghe nói là có nhiều chi ngô đồng có đặc điểm hoa và lá khác nhau. Nếu có dịp xác minh chính xác hơn tôi sẽ thưa lại chuyện cây ngô đồng này với các bác. Như các bác cũng hiểu, trong văn học cây ngô đồng là 1 biểu tượng ước lệ, chả thế mà cũng mới gần đây nhạc sỹ Trần Tiến cũng dùng hình tượng cây ngô đồng trong “ ngẫu hứng Lý ngựa ô”.
Nguyễn Viết Thạch 28/04/2012 23:10
Trong đời sống, nhiều khi có những sự vật rất khác nhau lại có tên trùng nhau, cây ngô đồng là một ví dụ. Đa số quan niệm đó là loại cây nhỏ trồng làm cảnh trong chậu, lưa thưa vài chiếc lá, thường xuyên có một chùm hoa nhỏ màu đỏ trên chỏm. Khi xem bộ phim TQ "Dưới bóng cây ngô đồng" thì tôi lại thấy cây ngô đồng là loại cổ thụ, cao và rợp bóng. Bạn danmoi đi nhiều, biết nhiều, tôi tin mô tả của bạn về cây ngô đồng là chính xác. Đồng ý với bạn danmoi là nên coi cây ngô đồng là một biểu tượng ước lệ. Trong bài "Đồng Đăng có phố Kỳ Lừa,..." có đoạn "...Vào chùa thắp một tuần hương/ Tay vái miệng khấn bốn phương chùa này? Chùa này có một ông thầy/ Có hòn đá tảng có cây ngô đồng/ Cây ngô đồng không trồng mà mọc/ Rễ ngô đồng rễ dọc rễ ngang/...". Đôi trai gái đưa nhau lên Đồng Đăng, thấy cảnh vật hữu tình, muốn ở lại hẳn. Họ đến chắp tay lạy thần linh chứng kiến cho mối tình. Họ muốn viện dẫn ra thật nhiều chứng nhân. Lúc đầu còn dẫn ra "ông thầy", sau viện dẫn ra hàng loạt những chứng nhân vô tri: hòn đá tảng, cây ngô đồng, quả dưa gang,quả mướp đắng... Phải chăng hình tượng cây ngô đồng vừa là chứng nhân, vừa là biểu tượng của sự gắn kết, của sự neo giữ tình yêu của đôi trai gái? Vậy thì cô gái trong bài hát hàng ngày chăm chỉ tưới cây ngô đồng, phải chăng là sự vun đắp cho tình yêu, cho niềm tin vững chắc vào tình yêu của họ? Đôi lời trao đổi với các bác. Mong được các bác trao đổi thêm.
Ngọc Thạch 28/04/2012 21:16
Cảm ơn các bạn CCB ync, Lena, Danmoi, ThanhHaiNam. Chúc các bạn những ngày nghỉ lễ vui vẻ. Hen gặp lại các bạn sau 4 ngày nữa. (Tôi phải đi QT 4 ngày mà không có laptop. Tam biệt.

Bình luận

Tình em biển cả
Nguyễn Chí Thành : Tình em Biển cả - Tác phẩm nổi tiếng của NS Nguyễn... 25/07/2014 04:41
Miền Nam nhớ mãi ơn Người
Đặng Dũng : Thật sự trong nhiều trường hợp sự chuyên nghiệp và không chuyên... 24/07/2014 03:02
Tấm áo chiến sĩ mẹ vá năm xưa
haihai : quân đội nd việt nam có hậu phương vững chắc đó là người mẹ anh... 24/07/2014 12:30
Nam Bộ kháng chiến
haihai : Việt nam tổ quốc anh hùng 24/07/2014 12:12
Miền Nam nhớ mãi ơn Người
haihai : chị Ngọc Bé là niềm tự hào của quân dân miền nam khi gửi đến... 24/07/2014 12:00
Miền Nam nhớ mãi ơn Người
haihai : trong lòng chúng con luôn luôn nhớ đến người 24/07/2014 11:57
Chương trình "Giai điệu tự hào" muốn nói gì?
Nguyễn Chí Thành : Trong chương trình Giai điệu tự hào tháng 7 năm 2014 phát vào... 24/07/2014 07:09
Màu tím hoa mua
Ngô Thị Thiên Hương : Vào dịp đầu Xuân Giáp Ngọ vừa qua, gia đình... 23/07/2014 10:09
Hò thả trâu
dtvt2006 : Em chào các bác. Khi em nghe bài này và bài Học giỏi chăm... 23/07/2014 09:13
Trăng sáng sân nhà em
Lão Nông : Các bác BQT/BBT ơi, tôi mới được người Nhà Đài xác nhận là hiện... 23/07/2014 03:59