Út Trà Ôn

Út Trà Ôn (1919-2001) là một nghệ sĩ cải lương tài danh. Ông tên thật là Nguyễn Thành Út, tên thường gọi trong gia đình là Mười Út (vì ông là người con thứ mười và cũng là con út). Ông sinh tại ấp Đông Phú, làng Đông Hậu, huyện Trà Ôn, tỉnh Cần Thơ (Vĩnh Longngày nay). Năm 16 tuổi, anh thanh niên Mười Út với lòng đam mê nghệ thuật cải lương học hát tại làng quê. Quê hương của ông cũng là một vùng đất nổi tiếng với nghệ thuật cải lương. Năm 1937, Mười Út được người quen giới thiệu với Đài phát thanh Sài Gòn và từ đó chính thức có nghệ danh Út Trà Ôn. Giọng ca truyền cảm, ấm áp, chân thành, đậm chất miền Tây Nam Bộ của ông được giới thiệu trên làn sóng điện đã nhanh chóng được đông đảo thính giả yêu chuộng. Bản vọng cổ đầu tiên ông ca trên đài là bản: "Thức trót canh thâu". Với niềm đam mê nghệ thuật và khả năng ca diễn xuất sắc, Út Trà ôn thường xuyên góp tiếng hát cho Đài phát thanh, thu âm cho các hãng băng đĩa. Đặc biệt, với giọng ca đặc biệt của mình, ông đã góp phần nâng cao uy tín cho hãng đĩa ASIA với bài vọng cổ "Tôn Tẩn giả điên" gồm có 20 câu, là một sáng tác của một vị Yết-Ma (tu sĩ Phật giáo). Năm 1942, ông lần lượt biểu diễn cho các gánh cải lương như: Hề Lập, Thanh Long, Tiến Hoá, Mộng Vân, Sao Mai, Thanh Minh... Năm 1954, Nghệ sĩ Út Trà Ôn lập gánh hát Kim Thanh, đây là lần đầu tiên ông làm bầu một đại bang danh tiếng lừng lẫy lúc bấy giờ và cho đến ngày nay vẫn còn nhiều nghệ sĩ cao tuổi nhắc đến. Lúc ấy đại bang này có nhiều nghệ sĩ tên tuổi lớn ví dụ như: Thanh Tao, Kim Chưởng, Thuý Nga cùng làm giám đốc. Năm 1960, Út Trà Ôn cộng tác với đoàn Thủ Đô (chủ nhân của đoàn này là ông Phan Văn Bản và đồng thời là chủ nhân của hãng dĩa Hoành Sơn) Năm 1962, Út Trà Ôn và người bạn thân là nghệ sĩ Hoàng Giang (cũng là một tên tuổi lớn) lập gánh Thống Nhứt, rồi cộng tác với các đoàn như: Dạ Lý Hương, Thái Dương, Quốc Thanh, Hương Dạ Thảo, Phương Bình, Thanh Hải, Tân Hoa Lan, Kim Chung v.v.. Năm 1975, sau ngày 30-4-1975, ông cộng tác với đoàn cải lương Sài Gòn 1, Trần Hữu Trang và sau đó là Sân Khấu Tài Năng hay còn gọi là đoàn 2-84. Tháng 3 năm 1997, ông được phong tặng Nghệ sĩ nhân dân.[1] Ông từ trần ngày 13 tháng 8 năm 2001 tại Thành phố Hồ Chí Minh, an táng tại Chùa Nghệ Sĩ, Quận Gò Vấp.  

Các ca khúc do Út Trà Ôn trình bày (4)

Tư liệu liên quan (3)

Bình luận (7)

  1. CCB
    Gửi bạn tran van tinh.
    Bài ca vọng cổ "Tôi là Việt Nam, anh là ai?" là của soạn giả Văn Hồng Cẩm, chứ không phải của Trần Nam Dân.
    Văn Hồng Cẩm sinh tại Cà Mau, sinh sống ở Cao Lãnh (Đồng Tháp). Trong kháng chiến chống Pháp, ông ở đoàn văn công Sa Đéc. Năm 1954 ông tập kết ra Bắc, làm việc ở đoàn văn công Nam bộ, sau đó chuyển sang công tác ở Đài phát thanh Giải phóng.
    Bài "Tôi là Việt Nam, anh là ai?" ông sáng tác sau khi giặc Tàu xua quân xâm lược nước ta khắp 6 tỉnh biên giới phía Bắc và bị thua đau phải cuốn xéo. Bài ca đã được đông đảo khán - thính giả cả nước yêu thích. Nhưng từ khi ta "bình thường hóa quan hệ" với Trung Quốc (có lẽ khoảng sau 1990), bài ca này không còn được lưu hành nữa rồi biệt tích luôn cho đến nay.
    BBT xin gửi tặng bạn và mọi người phần lời ca đầy đủ của bài này, nhưng rất tiếc là vẫn chưa tìm thấy phần ghi âm giọng ca Út Trà Ôn thể hiện.

    TÔI LÀ VIỆT NAM! ANH LÀ AI?
    Soạn giả Văn Hồng Cẩm.

    (Nói lối)
    Anh là ai mà phong hầu, xưng bá
    Tôi là Việt Nam định quốc, yên dân!
    Giữ ngọn cờ đại nghĩa bốn ngàn năm
    Bốn ngàn năm ấy chưa hề khom lưng, cúi mặt.

    (Câu 1)
    Xưa Hùng Vương khai thiên lập quốc, nay cháu con mang Di chúc Hồ Chí Minh giữ nước thương...
    (vọng cổ)
    nòi.
    Anh là ai mà khác xa những tấm lòng người
    Ba tấc lưỡi gấm che nhung gắn
    Một thói đời đổi trắng thay đen.
    Bờ cõi tôi sóng lặng gió yên
    Anh thâm độc gây triền miên sóng gió.
    Ai gian hùng nhe nanh sói dọa tôi
    Múa gậy vung tay con người hay ác thú?

    (Câu 2)
    Anh là ai mà sắm sửa cân đai áo mão, hầu kế vị Tần Thủy Hoàng mưu định bá đồ vương.
    Tôi là Thạch Sanh của thế kỷ hai mươi, chém gã chằn tinh độc ác hung tàn.
    Căm giận phe lũ Lý Thông phản bội anh em cùng hội cùng thuyền
    Người Việt Nam ba mươi năm ngủ hầm, ăn cơm vắt mà bẻ gục đầu hai đế quốc hung hăng
    Tôi lại nhủ lòng hai nước láng giềng như môi với răng
    Và anh từng bảo với tôi anh là hậu phương lớn bao la vững chắc
    Sao bây giờ trở mặt khác xưa
    Anh là ai mà sớm nắng chiều mưa?

    (Nói lối)
    Tôi là Việt Nam thủy chung nhân nghĩa
    Anh là ai mà chĩa gươm giáo dọa tôi
    Tám trăm triệu nhân dân láng giềng là tám trăm triệu đồng chí, anh em
    Chỉ có anh tập đoàn bành trướng mưu thôn tính lân bang, theo những tên bạo chúa hung hăng ngày trước...

    (Ngâm thơ)
    Bốn ngàn năm giữ nước non
    Thanh gươm, vó ngựa, hồn thiêng giống nòi.

    (Câu 5)
    Tôi hiểu anh qua mấy mươi năm đấu tranh và qua sử sách thiên kinh vạn quyển, càng thông hiểu chuyện ngày qua và những yêu ma tinh quái bây...
    (vọng cổ)
    giờ.
    Anh là ai mà bôi mặt trở cờ
    Là anh em thì tình qua nghĩa lại, ai ngờ anh nhai mãi cái thói đời Tào Tháo kể ơn.
    Anh muốn tôi như Trần Ích Tắc với Phạm Khanh, hay Lê Chiêu Thống quỳ dưới chân anh phủ phục.
    Không, tôi là Việt Nam con cháu Hồ Chí Minh đã thề với tổ tiên từ mùa Thu đỏ nắng Ba Đình.

    (Câu 6)
    Qua mấy mươi năm đấu tranh, xương máu Việt Nam chống giặc ngoại xâm vì Tổ quốc tôi, mà cũng còn vì lục địa anh yên ấm
    Nhân dân Trung Quốc và cả nhân loại mừng thắng trận, anh lại hiện nguyên hình mặt trắng lòng đen...
    Một tập đoàn phản bạn phản dân, ôm mộng bá quyền, mưu gồm thâu thiên hạ
    Tấn tuồng cũ mấy kiếp xưng thiên tử, Tần, Hán, Nguyên, Minh… nhục thời ấy há quên sao
    Thói kiêu căng như giặc Mỹ tới Việt Nam, rồi cúi mặt cuốn cờ xâm lược
    Con cháu Hồ Chí minh vẫn giữ nghĩa nhân và lòng yêu nước, yêu Độc lập – Tự do và thủy chung với bè bạn láng giềng.
    Tôi là Việt Nam đầu gối Trường Sơn, chân gác Biển Đông, tay dựng cơ đồ
    Xưa các vua Hùng khai sinh đất nước, nay cháu con quyết giữ gìn gấm vóc Việt Nam.
  2. levannam67
    Ủng hộ ý kiến anh tran van tinh rất nhiều.
  3. tran van tinh
    tran van tinh
    Cuối năm 1978 chiến trường Tây nam đẫm máu, ai cũng biết khí tài của Pôn Pốt chống lại Việt Nam là của Trung Quốc. Năm 1979, khi PhumPênh thất thủ, trung quốc trực tiếp xua quân xâm lược VN. Là một nghệ sĩ, một soạn giả, Trần Nam Dân đã sáng tác bài vọng cổ "Tôi là VN-Anh là ai".
    Không cần nói ai cũng hiểu tác giả ngầm nhắc lại cho tất cả người VN nhớ lại ách đô hộ, họa xâm lăng từ xưa đến nay của Trung Quốc. Nay Trung Quốc chưa xua quân chiếm đất liền nhưng bành trướng cả biển đông. Tôi muốn trên đài phát thanh, truyền hình, internet phổ biến lại bài hát trên cho các thế hệ hiện tại cảnh giác. Có lẻ phương tiện truyền thanh không phát lại vì lý do chính trị, nhưng họ có tôn trọng ta đâu tại sao phải bắt ta tôn trọng họ?!
  4. tran van tinh
    tran van tinh
    Từ lâu tôi tìm bên ngoài lẫn trên mạng bài vọng cổ "Tôi là Việt Nam, anh là ai" của cố soạn giả Trần Nam Dân do nghệ sĩ Út Trà Ôn hát mà không có, mong giúp cho. Trân trọng cảm ơn.
  5. tranvan gia
    tranvan gia
    Tôi cũng mong các Bạn hay đài phát thanh tỉnh VINH LONG mà tôi biết chắc là đang sở hữu bài nầy và các bài BA ĐẢO DỪA cũng do NSND ÚT TRÀ ÔN thể hiện, xin UPLOAD cho đại chúng cùng thửong thức.
    Trân trọng kính chào.