Hoàng Hà

Hoàng Hà tên thật là Hoàng Phi Hồng, sinh ngày 1 tháng 12 năm 1929 tại vùng hoa ven Tây Hồ, Hà Nội. Cha ông làm nghề kí lục, mất sớm vào năm Hoàng Hà mới 9 tuổi. Còn mẹ ông là một thợ may, con gái của một người lính Tunisia gốc Pháp. Gia đình Hoàng Hà có 12 anh chị em, nhưng chỉ có ông và người em Hoàng Phi Hùng là còn sống đến lúc trưởng thành. Sau khi cha của Hoàng Hà qua đời, mẹ ông ở vậy nuôi con và sớm tham gia cách mạng. Để đỡ đần cho gia đình, năm 13 tuổi Hoàng Hà cũng vào làm việc ở trong một xưởng in. Sau khi Cách mạng tháng Tám thành công, vào tháng 10 năm 1945 Hoàng Hà thoát ly gia đình tham gia cách mạng và trở thành Tổng phụ trách thiếu niên toàn huyện Yên Lãng (Phúc Yên). Cùng năm đó ông chuyển sang tỉnh đảng bộ Phúc Yên và bắt đầu sáng tác nhạc. Ca khúc đầu tiên được ông sáng tác vào năm 1947 với bút danh Hoàng Hà. Trong giai đoạn này Hoàng Hà đã được nhạc sĩ Lưu Hữu Phước tận tình giúp đỡ, chỉ bảo. Trong giai đoạn này, Hoàng Hà đã cho ra lò một số tác phẩm có tiếng tăm như “Hò dân công”, “Vui lên đường”. Nhưng chỉ đến năm 1956 khi “Ánh đèn cầu Việt Trì” ra đời, tên tuổi của Hoàng Hà mới được nhiều người biết đến. Đến thập niên 1960, tên tuổi và tài năng âm nhạc của Hoàng Hà được khẳng định trong làng âm nhạc cách mạng Việt Nam, với những ca khúc có tiếng tăm thời bấy giờ như "Ngày cách mạng thứ bảy", "Làng ta làm thuế",... Hoàng Hà cũng là một trong số những người tham dự đại hội thành lập Hội Nhạc sĩ Việt Nam (1957) với tư cách người sáng lập. Tấm thẻ hội viên hội Nhạc sĩ của Hoàng Hà lúc đó mang số hiệu là 01 - theo Hoàng Hà thì có lẽ vì ông là người ở xa nên mọi người ưu tiên phát cho ông tấm thẻ đặc biệt đó. Năm 1962, dưới sự vận động của thầy Lưu Hữu Phước, Hoàng Hà ra Hà Nội theo học khoa sáng tác – lý luận hệ đại học ở Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam). Sau khi tốt nghiệp, ông về công tác ở Đài Tiếng nói Việt Nam tại vị trí biên tập viên. Trong một thời gian dài sau đó, Hoàng Hà ít viết nhạc mà chủ yếu tập trung vào công tác biên tập và giới thiệu tác phẩm của đồng nghiệp. Tuy nhiên đến giai đoạn cuối của Chiến tranh Việt Nam, Hoàng Hà bắt đầu sáng tác trở lại và cho ra lò một số nhạc phẩm nổi tiếng với bút danh Cẩm La. Ông dùng bút danh này như là một lời tri ân tới những người dân làng Cẩm La đã cứu ông thoát chết trong một trận càn của quân Pháp khi xưa. Về lựa chọn bút danh Cẩm La, Hoàng Hà đã lý giải: Hoàng Hà là người con của miền Bắc XHCN. Cẩm La phải là người con của miền Nam trực diện nơi chiến trường nên phải viết với tình cảm khẩn trương, quyết liệt, quyết thắng nhưng lạc quan. Có lẽ bút pháp khẩn trương sôi sục của bối cảnh chiến đấu với tình cảm thật đẹp đối với miền Nam đã giúp tôi trẻ lại trong những ca khúc viết cho Đài Giải Phóng. ” Trong các ca khúc của Hoàng Hà, những người lính tham chiến tại mặt trận Trường Sơn có một vị trí đặc biệt - đến mức đã có ý kiến cho rằng "Thơ Trường Sơn chỉ có Phạm Tiến Duật, nhạc Trường Sơn chỉ có Hoàng Hà." Hoàng Hà cũng sáng tác nhiều bài hát thiếu nhi nổi tiếng như "Con mèo ra bờ sông", "Cùng múa hát mừng xuân", ông lý giải rằng tình yêu trẻ con và đồng vật đã giúp ông sáng tác ra những bài hát này. Ca khúc nổi tiếng nhất của Hoàng Hà là bài "Đất nước trọn niềm vui", được nhạc sĩ sáng tác vào đêm 26 tháng 4 năm 1975 tại nhà riêng ở Hà Nội. Bài hát được giao cho Đài Tiếng nói Việt Nam vào ngày hôm sau và được thể hiện lần đầu tiên bởi ca sĩ Trung Kiên. Lúc đó, nhiều người đã tưởng lầm rằng bài "Đất nước trọn niềm vui" được Hoàng Hà viết sau khi đã đến Sài Gòn. Tên bài hát "Đất nước trọn niềm vui" về sau đã được chọn làm tên của một tuyển tập nhạc ấn hành năm 1975 và tái bản năm 1985 về đề tài sự kiện 30 tháng 4 năm 1975. Một điều đáng chú ý khác, khi sáng tác bài "Đất nước trọn niềm vui", ban đầu tác giả định ký bút danh Cẩm La nhưng nhạc sĩ Triều Dâng vì thấy ca khúc này rất hay, có tính thời sự và khái quát cao nên đã đề nghị "Bài này phải ký tên Hoàng Hà.". Năm 1977, Hoàng Hà đến Thành phố Hồ Chí Minh lần đầu tiên trong một dịp công tác chuẩn bị tổ chức Hội diễn "Hoa Phượng đỏ" cho thiếu nhi. Đến năm 1985 ông vào định cư ở thành phố Bà Rịa-Vũng Tàu, một phần nhằm thuận tiện cho việc chăm sóc mẹ già đang ốm. Hiện nay Hoàng Hà vẫn sống tại thành phố Vũng Tàu trong một ngôi nhà trên đường Lê Quý Đôn. Ông vẫn tiếp tục sáng tác nhạc, một trong các nhạc phẩm gần đây của ông là bản giao hưởng hợp xướng gồm 4 chương mang tên “Côn Đảo" viết cùng với con trai là nhạc sĩ Hoàng Lương. Bên cạnh việc sáng tác nhạc, Hoàng Hà cũng nghiên cứu về các mảng Kinh dịch, Phật giáo...  

Xem thêm ở mục Cẩm La.

Các ca khúc do Hoàng Hà sáng tác (36)

Tư liệu liên quan (11)

Bình luận (0)