Cây đàn ghi ta của đại đội ba

Nói đến bài hát này, tôi lại nghĩ luôn đến tác giả của nó, nhạc sĩ Xuân Hồng đã quá cố, một con người mà tôi rất yêu quý, có thể nói là cũng có duyên với nhau. Khi một số anh em nhạc sĩ miền Nam sau ngày giải phóng đất nước ra theo học bổ túc tại Nhạc viện Hà Nội (nay là Học viện Âm nhạc Quốc gia), tôi cũng có may mắn được phân công giúp các anh bồi dưỡng, nâng cao thêm về môn ký xướng âm.

Cây đàn ghi-ta của đại đội 3 - (Xuân Hồng) - Tô Thanh Phương - Đông Đào - Hợp ca nam nữ Đoàn nghệ thuật QK 7

Tôi đặc biệt để ý đến Xuân Hồng, khi này đã được công chúng yêu mến với các bài hát Xuân chiến khu, Bài ca may áo, Tiếng chày trên sóc Bom Bo, và sau này nữa, bài hát Mùa xuân trên thành phố Hồ Chí Minh của anh có thể nói được cả nước hát, người già, người “sồn sồn” (đây là danh từ anh giải thích cho tôi là dùng để chỉ lớp trung niên), người lớn, trẻ con… tuốt tuột, hầu như ai cũng biết bài hát này, đó là chưa kể đến bài Mùa xuân bên cửa sổ đẫm chất trữ tình mà vẫn mang nét tinh nghịch, trẻ trung của người lính, viết năm 1985. Anh là một con người có nụ cười cực kỳ hiền hậu, dáng người thâm thấp, đầm đậm, tính tình khiêm tốn, hòa nhã, học hành rất nghiêm túc và rất hóm hỉnh, hay đùa. Sau này khi anh là Phó tổng thư ký Hội Nhạc sĩ Việt Nam, mỗi khi ra họp ở Hà Nội, chúng tôi vẫn gặp nhau. Hoặc vào Nam, tôi cũng thường đến nhà thăm hai anh chị. Thế đấy, đùng một cái đã mấy chục năm trôi qua từ ngày quen nhau, và đã hàng chục năm từ ngày anh vĩnh biệt gia đình, bè bạn về thế giới bên kia, để lại cho đời những bài hát thật hay, thật sâu thẳm, đượm tình người thiết tha. 

Kết quả hình ảnh cho cây đàn ghita của đại đội 3

Hầu hết các tác phẩm của anh đều mang âm hưởng của các bài ca tài tử thính phòng, của những điệu lý trong dân ca Nam Bộ. Anh là một trường hợp điển hình của sự bắt rễ, hút nhựa từ truyền thống lâu đời của quê hương, điển hình của một chiến sĩ chiến đấu bằng cây súng và cây đàn, trở thành nhạc sĩ ngay giữa chiến trường ác liệt. Anh hòa mình trong đời sống quân ngũ, thấu hiểu đời sống tinh thần, tâm tư tình cảm, ước mơ và khát vọng của người lính, chính vì thế mà cho dù sau này đã ra công tác ngoài dân sự, anh vẫn viết thành công bài hát Cây đàn ghitar của đại đội Ba. Lời hát “ Cây đàn ghi ta của đại đội Ba/ Khi hành quân xa cây đàn theo ta đi khắp nơi trên chiến trường. Từ miềm Đông đất mới đàn cùng lên biên giới ca khúc quan hành/Cây đàn chúng tôi trở nên người bạn tâm tình” mỗi lần cất lên không chỉ chiến sĩ yêu thích mà công chúng yêu âm nhạc mãi nhớ về thanh âm của đời sống tinh thần quân ngũ, về hình ảnh anh “ Bộ đội Cụ Hồ” tay bên hoa, đàn bên súng.

Họ đem lòng yêu bởi những tình cảm chân thành anh gửi gắm vào trong một bài hát đước cấu trúc thành hai đoạn, toàn bài ở giọng Đô thứ, nhưng kết bài bằng một chùm những hợp âm sáng chói ở giọng Đô trưởng. Giai đoạn lúc trầm, lúc bổng, tuy ở điệu thứ, nhưng nghe không ảm đạm, mà da diết, tâm tình, có phảng phất buồn nhớ mỗi khi nhắc đến những hình dáng thân yêu nơi quê nhà… “Nơi đời chúng ta nở ra tình yêu ban đầu. Khi chia tay nhau lên đường chiến đấu bao người yêu dấu tiễn bước chân. Nhớ bao tấm lòng, chiếc hôn thắm nồng để lại bao nỗi nhớ mênh mông…”. Khi sinh thời, nhiều người đùa rằng “sao ông thích cho hôn nhiều thế?” (trong bài Mùa xuân bên cửa sổ nhiều lần anh nhắc đến nụ hôn, và cả ở bài này nữa), thì anh chỉ cười. Có trải qua đời lính (vì tác giả bài này cũng từng là người lính) mới biết giá trị của những “nụ hôn nhiều khi vội vã ấy...”.

Kết quả hình ảnh cho cây đàn ghita của đại đội 3

Cây đàn ghitar thân thiết với người lính, gắn bó với người lính đi khắp nơi trên chiến trường,như là hành trang của người lính bởi nhạc sĩ đã nói hộ nỗi niềm, cảm xúc rất đời của họ. Bài hát thể hiện được những tâm tư thầm kín, những giây phút rung động, những khoảnh khắc buồn vui, cả những nghĩ suy mênh mang, xa thẳm của người lính trong những thời khắc rảnh rỗi hiếm hoi “Khi vui liên hoan, reo mừng chiến thắng, cây đàn cùng hát với chúng tôi. Mỗi khi nhớ nhà, những giây phút buồn, đàn dạo lên khúc hát quê hương. Đôi khi nhớ người bạn gái, đàn lại cùng ta cất lên bài hát tình ca”. Cây đàn Ghi ta trở thành người bạn tâm tình, người bạn tri kỉ cùng đồng hành với gian lao và hạnh phúc của cuộc đời chiến sĩ. Hình ảnh song hành của cây đàn ghitar cùng cây súng trên vai người chiến sĩ trong chặng đường hành quân hay lúc ra trận là một hình tượng nghệ thuật đẹp, đầy ý nghĩa, có giá trị biểu tượng, khắc họa hình ảnh người lính Việt Nam “Lưng đeo gươm tay mềm mại bút hoa”, anh dũng, kiêu hùng trong chiến đấu nhưng không kém phần hòa hoa, lãng mạn, ắp đầy tình người... Và đó là hình ảnh chân thực nhất, đủ đầy nhất, đẹp đẽ nhất về anh bộ đội Cụ Hồ.

TS LÂN VŨ.

Bình luận (0)