Em ở nơi đâu - Phan Nhân

Khu tượng đài-Tưởng niệm Truông Bồn

Năm ấy Văn mới 17 tuổi, tính cả tuổi mụ, tuy vất vả đồng áng nhưng cô thiếu nữ Đô Lương lúc nào đôi má cũng hồng rực và ánh mắt long lanh như cười. Nhập ngũ thanh niên xung phong là ao ước thiết tha của Văn, đi cho biết đó biết đây, tuổi còn trẻ sợ chi gian khổ. Vác đạn, đào hầm, sửa đường, khi cần cầm súng, những việc ấy Văn đâu có ngại.  

    

Em ở nơi đâu - (Phan Nhân) - Kiều Hưng

Đi để cống hiến, đi những khi Tổ quốc cần, đó không những là mơ ước của tuổi mới lớn lên như Văn mà đó còn là phẩm chất con người, danh dự làm người. Chỉ có điều, Văn đi, mọi việc ai sẽ đỡ đần cho mẹ? Văn là con gái lớn, như cánh tay phải của mẹ. Mẹ có làm đồng về muộn thì Văn cơm nước giặt giũ, lợn gà, bảo ban em út. Nuôi con lớn 17 tuổi, nhất là con gái thì người mẹ đã nhờ được rồi. Nếu Văn theo tiếng gọi của đảng mà ra trận thì sẽ một mình mẹ gánh vác tất cả, mọi công việc từ to đến nhỏ sẽ dồn lên vai mẹ. Thương mẹ mà không biết làm sao, đã làm cho Văn bần thần cả buổi chiều. Cuối năm đó đơn vị lại về Rú Đụn, Nam Thanh,NamĐàn, làm đường xế. Được vài tháng tình hình căng thẳng, trên lại điều đại đội về Truông Bồn. Gần hai năm vá đường, san lấp hố bom cho xe qua. Truông Bồn trở thành quyết chiến điểm mà Mỹ nhằm vào để cắt đứt nạch máu giao thông của miền Bắc chi viện cho miềnNam. Có những đêm đường tắc, đại đội của Văn phải giải phóng hàng dăm chục xe hàng. Dỡ hàng xuống, mang vác đi cất giấu, khi phá bom xong, lại mang hàng ra chất lên xe, để những chuyến xe vì miềnNamkịp ra tiền tuyến. Mà không phải làm trong trạng huống bình thường, đây là lúc nước sôi lửa bỏng, chậm một phút, máy bay giặc đến, cả đoàn xe có thể thành tro bụi.

Quyết chiến điểm Truông Bồn

Lúc ấy sức vóc nhỏ bé cũng thành bão liệt, hùng hục vác, hùng hục chạy, thở bằng tai, thở bằng mồm, những đêm những ngày lao động quên mình mà lúc ấy không một ai kêu mệt, kêu khó khăn. Có những tuần bom nổ tối trời. Lại nhiều đêm tiểu đội của Văn, cùng các chị như chị Doãn, chị Đang, chị Dung, nhiều chị nữa, phải mặc áo trắng đứng bên đường làm cọc tiêu sống cho lái xe căn đường mà chạy, mặc cho bom vẫn nổ phía trên, máy bay Mỹ vẫn rẹt trên đầu. Kể từ tháng 6 đến giờ, Truông Bồn không lúc nào ngớt tiếng bom, bầu trời Truông Bồn không lúc nào không có khói bom bốc lên cao. Sáng ngày 31 tháng 10 năm 1968, Nguyễn Thị Văn đã hi sinh khi đang san lấp hố bom tại Truông Bồn, cùng với 12 chiến sỹ khác của đại đội thanh niên xung phong 317 Nghệ An. Bởi một loạt bom tọa độ. Lúc ấy là 6 giờ 10 phút sáng. Lúc ấy Nguyễn Thị Văn vừa tròn mười tám tuổi, người trẻ thứ hai trong đại đội, sau Hoài, Hoài mười bảy tuổi. Cũng vừa tròn hai năm mặc áo xanh thanh niên xung phong ra trận. Và lúc ấy cũng chỉ còn 18 giờ nữa là ngừng bắn tạm thời trên miền Bắc. Ngày hôm sau, đơn vị và nhân dân Mỹ Sơn dùng đến xe máy gạt vẫn không tìm thấy thi thể Nguyễn Thị Văn. Thi thể cô đã tan hòa vào non sông đất nước này. Thế là cô gái Đô Lương đã hi sinh cho đến tận cùng cuộc sống, không giữ lại một chút gì, kể như tuổi trẻ, kể như thịt da, cả đến một tấm hình nhỏ nhoi cũng không

.

Thắp hương tưởng niệm các Liệt sĩ Truông Bồn

Bà Võ Thị Thế, mẹ Văn nghe tin con gái chết âm thầm khóc gần cả tháng trời. Bà mất năm 1979. Khi Văn hi sinh, Văn còn có 2 em trai, một em gái còn nhỏ. Bây giờ Võ em trai kề Văn, sau bao năm bộ đội, phục viên, đang thờ chị. Khi Văn hi sinh ở Truông Bồn các em còn nhỏ dại, không biết gì. Bây giờ có ai hỏi chị Văn thế nào, không có ai biết chị Văn thế nào. Lâu quá, 40 năm, gần nửa thế kỷ và cũng gần hai thế hệ, trời đất vốn vô tình, lịch sử có những điều quên thật dài. Ngày ấy tin Truông Bồn bị máy bay ném bom chết cả tiểu đội con gái loang ra cả tỉnh. Bố Văn cùng cậu Võ đi Truông Bồn hai ngày về nằm thở dài, lắc đầu. Mẹ Văn càng đau đớn, nằm lịm. Mấy hôm sau, chủ tịch xã xuống nhà tuyên bố o Văn thanh niên xung phong bị bom ở Truông Bồn, chết cả tiểu đội. Chỉ thế thôi. Xã thôn cũng không làm lễ truy điệu. Nhiều năm sau, Võ lớn lên rồi đi bộ đội về, tìm đến Truông Bồn để thắp cho chị Văn nén hương, nghe nói bảy người chỉ tìm thấy được một ít da thịt, không biết của ai, đành chôn chung một mộ. Thời đó Truông Bồn đang chìm trong quên lãng, Võ đang ngơ ngác chưa biết mộ chị ở chỗ nào thì thấy trước mặt chập chờn một con bướm đen. Cứ chập chờn chập chờn mà không bay đi xa.

Ngội mộ chung của 7 Liệt sĩ TNXP Truông Bồn

Võ bảo, chị Văn ơi, chị thiêng thì hóa thành bướm chỉ mộ cho em. Không ngờ con bướm bay một đoạn nữa rồi đậu xuống mô đất trước mặt Võ. Nhìn vào bia thấy đúng là phần mộ của bảy người. Gió hiu hiu, vài ngọn cỏ lơ thơ, vài chân hương cũ xiêu vẹo, Võ đốt cả mấy thẻ hương cắm lên mộ chung rồi đứng khóc chị./.

“Hang tám TNXP”
Trên các nẻo đường ra trận giữa đại ngàn Trường Sơn những năm đánh Mỹ, Đường 20 – Quyết Thắng có một vị trí đặc biệt quan trọng và cũng là tuyến đường máy bay Mỹ tập trung đánh phá hết sức khốc liệt. Con đường ấy chính là do những TNXP, bộ đội Trường Sơn ở lứa tuổi 20 tạo dựng nên bất chấp bao gian nan và sự ác liệt của bom đạn. Vì thế mà tên con đường được đặt là “Con đường của tuổi 20”. Và, đường ấy còn có tên Đường Quyết Thắng để biểu thị quyết tâm chiến thắng của bộ đội và TNXP ở đây. Do đó mà sau này con đường có một cái tên ghép thật hay: Đường 20 – Quyết Thắng. Đường 20 – Quyết Thắng vốn là con đường vượt qua Trường Sơn, nối với đường số 9 tại Lùm Bùm (Lào), vốn đã là trọng điểm bắn phá của không quân Mỹ, nhưng đặc biệt khốc liệt là vào năm 1972. Tháng 6/1971, 8 thanh niên của huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa đã gia nhập lực lượng TNXP và cùng với nhiều TNXP khác, họ được điều vào Quảng Bình theo biên chế của đội 163 thuộc Ban 67 – Đường 20 Quyết Thắng chính là địa bàn hoạt động của họ.

 

Nhà tưởng niệm 8 Liệt sĩ TNXP đường 20-Quyết Thắng

Suốt năm 1972, nhất là trong mùa mưa, địch tập trung đánh phá vô cùng ác liệt, mang tính hủy diệt nhiều nơi trên tuyến đường chi viện của miền Bắc cho miền Nam. Đường 20 – Quyết Thắng trở thành một cửa khẩu quyết tử, một trọng điểm không lúc nào ngớt tiếng bom với đủ loại vũ khí tối tân nhất của địch. TNXP và bộ đội ở đây phải chịu đựng và vượt qua rất nhiều hy sinh để đảm bảo con đường được thông suốt. Tinh thần dũng cảm cùng những nỗ lực tuyệt vời, đức hy sinh vô bờ bến của lực lượng TNXP dọc đường đã tạo nên kỳ tích, làm nên bao huyền thoại của sự hy sinh và chiến thắng. Buổi chiều ngày 14/11/1972, tại km 16 của đường 20, máy bay B52 Mỹ ném bom rải thảm liên tục. Không gian như bị nổ tung, vỡ vụn. Con đường bị cày nát, núi rừng chao đảo, khói lửa mịt mù … 8 TNXP tránh bom trong một hang núi, chờ hết từng loạt bom là ra san lấp mặt đường như bao lần khác. Nhưng, trận bom tàn ác quá – Một hòn đá tảng nặng hàng tấn đã rơi từ đỉnh núi xuống bịt kín cửa hang, chôn sống 8 TNXP trong đó.

Một phần của tảng đá lấp hang

 Suốt hàng chục ngày đồng đội tìm cách cứu, nhưng không có cách nào phá vỡ được khối đá khổng lồ ấy. Tiếng kêu cứu của anh em trong hang cứ lịm dần, thưa dần để rồi tới ngày 23/11/1972 (ngày thứ 9) thì người ta không còn nghe thấy gì nữa – Có lẽ đó là lúc họ đã hy sinh tất cả!

8 TNXP nằm trong đó đúng 25 năm – mãi tới tháng 3/1996, một trung đội công binh phải dùng 80kg thuốc nổ phá đá và đào bới gần 60 ngày đêm mới tìm được 8 bộ hài cốt trong hang! Các anh, chị em nằm trong đó, trải qua bao năm tháng chiến tranh, rồi những năm tháng đất nước hòa bình, không một lời ca thán, không một chút riêng tư… xúc động đến tận đáy lòng của bao thế hệ người đang sống. Những người trực tiếp phá cửa hang tìm hài cốt đã không ai cầm được nước mắt khi phát hiện trong hang có hai cụm xương – Một cụm gần cửa hang (được xác định là hài cốt của anh Hoàng Văn Vụ) có xương cánh tay ở tư thế vươn tới cửa hang… Cụm thứ hai ở phía trong có 7 bộ xương của 7 TNXP còn lại – Qua tư thế phát hiện được, người ta cho rằng cả 7 con người đã cùng ôm lấy nhau trước khi đón nhận cái chết. Cũng vì vậy mà huyền tích “Hang tám TNXP” ra đời. Và, người đời có khi còn gọi là “Hang Tám cô” bởi tính linh thiêng của sự tích, của địa danh nơi các anh chị đã hy sinh (chứ thực ra là có 4 nữ và 4 nam).

 

“Hang Tám cô”

Từ mấy chục năm nay, dù là bộ đội, TNXP hay nhân dân, đơn vị nào, cá nhân nào khi có dịp đi qua đây, đều không quên thắp nén hương thơm tưởng niệm 8 TNXP và các liệt sĩ khác nữa đã hy sinh tại nơi này, mặc dù hài cốt của họ đã được đưa về mai táng tại nghĩa trang liệt sĩ Thọ Lộc (Bố Trạch – Quảng Bình). Hang đá nơi 8 TNXP hy sinh đã được tôn tạo thành một di tích lịch sử - Một đền thờ nghiêm trang cũng được lập lên tại đó, không lúc nào hết khói hương. Sự hy sinh bi tráng của họ đã góp phần làm nên “huyền thoại” của TNXP anh hùng.  

Trần Huy Quang & Hương Thảo.

Bình luận (0)