Liveshow kỷ niệm 50 năm ca hát của NSND Quang Thọ

VỊ KHÁCH MỜI KHÔNG BAO GIỜ XUẤT HIỆN

Liveshow kỷ niệm 50 năm ca hát của NSND Quang Thọ đã diễn ra tại Cung Văn hóa Hữu nghị Việt – Xô vào tối ngày 11.11.2018. Đêm nhạc này là đêm duy nhất vì không có đêm kỷ niệm nào nữa diễn ra tại bất cứ đâu. Lịch diễn và các vị khách mời đã công bố, cả họp báo cũng đã tiến hành trước cả tháng. Bản thân tôi cũng mua vé xem trước cả tháng và đã thu xếp mọi công việc để xem bằng được đêm nhạc này. Có thể nói Quang Thọ là nghệ sĩ đơn ca lớn nhất của đất nước còn biểu diễn đến thời điểm hiện nay.

Sinh năm 1948, anh bắt đầu tham gia ca hát từ năm 20 tuổi ở mỏ than Cọc Sáu (Quảng Ninh) và sau mấy năm đi chiến trường biểu diễn phục vụ bộ đội, anh bất ngờ được cử về học tập ở Trường Âm nhạc Việt Nam (nay là Học viện ANQGVN). Trước anh còn có nhiều nghệ sĩ lớn khác nhưng người thì hoặc đã khuất núi từ lâu hoặc vẫn còn sống nhưng hiện đã cao tuổi không thể nào hát được nữa, người thì vẫn có thể hát được nhưng không còn đứng trên sân khấu nữa. Sau anh là lớp trẻ trong đó nhiều người đã trưởng thành nhưng để đạt đến tầm mức của anh thì còn lâu lắm. Thế nên nói Quang Thọ là nghệ sĩ lớn nhất của nền thanh nhạc nước nhà còn đứng trên sân khấu vào thời điểm hiện tại quả cũng không ngoa. Tuy nhiên với nhiều người nghe, Quang Thọ không phải là nghệ sĩ yêu thích. Từ lâu trong tim họ, tình yêu ấy đã giành cho Lê Dung, Kiều Hưng, Thanh Huyền, Tuyết Thanh, Trần Khánh, Quý Dương, Trung Kiên, Bích Liên, Minh Đức, Quang Huy, Bích Việt, Thúy Hà, Tiến Thành... Nhưng dù sao đi nữa, cũng như mọi người, tôi vẫn quyết mua vé dể đi xem Quang Thọ hát. Xem để biết một đêm nhạc kỷ niệm toàn bộ sự nghiệp ca hát của một nghệ sĩ lớn tầm cỡ như Quang Thọ có những gì?

Trước tiên là bất ngờ với cái tên của đêm nhạc “Hãy đến với anh”. Vốn chuyên hát những bản tráng ca và hùng ca như Bình Trị Thiên khói lửa, Sông Lô, Ta tự hào đi lên ôi Việt Nam, Đường chúng ta đi, Dáng đứng Việt Nam… cái tựa đề ấy như một bất ngờ vậy. Bất ngờ thứ hai, các khách mời toàn là các ca sĩ trẻ đang lên và ăn khách nhất hiện nay như Trọng Tấn, Đăng Dương, Tùng Dương, Tân Nhàn, Tuấn Anh, Lan Anh, Khánh Linh. Không có một khách mời nào là bạn bè cùng thời với anh, mặc dù trong số khán giả tới dự khán đêm nhạc, tôi nhìn thấy nhiều bạn bè nghệ sĩ của anh như Dương Minh Đức, Quang Huy, Thanh Vinh, Mai Tuyết, Thanh Thanh Hòa… Phần lớn khán giả là người trung tuổi trở lên. Rất ít thanh niên tới nghe đêm nhạc. Tất cả những điều đó càng khiến cho đêm nhạc có một màu sắc đặc biệt thu hút.

Trước giờ biểu diễn, rất đông khán giả tới chụp ảnh bên poster của chương trình. Trong số những lẵng hoa chúc mừng thấy có lẵng hoa của các học trò và đồng nghiệp. Có cả lẵng hoa của gia đình GS Nguyễn Văn Thương, vị hiệu trưởng đầu tiên và đáng kính của Nhạc viện Hà Nội. Cũng như mọi người, tôi cũng tranh thủ làm vài kiểu bên tấm poster. Vừa quay ra thì gặp chị Thanh Thanh Hòa đi cùng bác Đặng Thanh Hào, phu nhân của cố GS Nguyễn Văn Thương. Hai người từng là khách mời của buổi gặp gỡ Kiều Hưng với bạn bè và người hâm mộ hôm 7.5 vừa qua (tổ chức tại sân khấu nhỏ của Nhà hát CMNVN). Câu chuyện lại rôm rả về những nghệ sĩ, bạn bè và buổi gặp gỡ hồi đầu năm.

Mở đầu chương trình, đúng như dự đoán là trường ca Tôi là người thợ lò của Hoàng Vân. Sân khấu rực rỡ và lộng lẫy nhưng vẫn tạo cảm giác ấm áp thân quen. Màu sắc chủ đạo là màu sắc ưa thích của Quang Thọ: màu đỏ. Tôi nhớ rằng anh rất hay mặc chiếc áo vét màu đỏ lên sân khấu mấy chục năm qua. Đồng thời màu đỏ cũng là màu sắc của thể loại âm nhạc vốn là thế mạnh của anh: chính ca. Giọng hát Quang Thọ hào sảng, kỹ thuật thanh nhạc tốt, tất nhiên rồi bởi anh đã là trưởng khoa thanh nhạc của nhạc viện Hà Nội trong nhiều năm. Tuy nhiên ở độ tuổi 70 thật khó có thể đảm đương một mình cả đêm nhạc với vài chục bài hát nên ngay từ đầu Tôi là người thợ lò được anh thể hiện cùng các học trò xuất sắc của mình: Đăng Dương, Trọng Tấn và Tuấn Anh. Sau bài Lá đỏ (Nguyễn Đình Thi) được anh đơn ca, các vị khách mời tiếp tục xuất hiện. Hai học trò Đăng Dương và Trọng Tấn tiếp tục cùng thầy thể hiện Bình Trị Thiên khói lửa (Nguyễn Văn Thương) và Chiều hải cảng (Soloviop Seđoi). Mỗi học trò lại đơn ca một bài riêng cho chương trình thêm phong phú. Đặc biệt, con trai của Quang Thọ là ca sĩ Quang Tú cũng xuất hiện bên cha để song ca trường ca Sông Lô (Văn Cao) nổi tiếng. Với chất giọng bariton gần tương tự như người cha đồng thời là người thầy, giọng hát Quang Tú có phần sáng hơn và không hề thiếu chất kỹ thuật, nối gót xứng đáng người cha của anh bởi nay hiện anh cũng là giảng viên thanh nhạc của Học viên ANQGVN.

Ca sĩ Tùng Dương xuất hiện mang tới câu chuyện thú vị về buổi đầu gặp người thầy đã được ông chê thậm tệ: “Sao bé như cái kẹo mút dở thế kia thì làm sao hát được? Làm ca sĩ vất vả lắm, phải to như trâu mộng mới có sức mà hát chứ?”. Không phụ công thầy, Tùng Dương đã cố gắng vươn lên trở thành một cá tính không thể trộn lẫn trên sân khấu ca nhạc Việt Nam. Mang đến hai bài hát Trên đỉnh Phù Vân (Phó Đức Phương) và Hò biển (Nguyễn Cường), Tùng Dương dường như đã đạt đến đỉnh cao của sự ma mị mê hoặc người xem. Anh khuấy đảo làm toàn Cung Văn hóa Hữu nghị như muốn nổ tung và chìm đắm trong những tràng vỗ tay cuồng nhiệt. Tiếp theo, Quang Thọ thể hiện một mảng ca khúc trữ tình để giới thiệu với người nghe rằng ngoài chính ca hùng tráng, anh còn có khả năng thể hiện các ca khúc trữ tình rất uyển chuyển và duyên dáng. Các nữ ca sĩ, học trò của Quang Thọ ngày nào, giờ đều đã trưởng thành cùng song hành với thầy trên bục giảng và trên cả sân khấu. Những Tân Nhàn, Lan Anh và Khánh Linh mỗi người ngoài song ca với thầy một bài, còn thể hiện riêng một bài khác. Sự trưởng thành của họ hôm nay chính là minh chứng cho thành công không thể phủ nhận của Quang Thọ, là đóng góp hết sức có ý nghĩa của anh cho nền âm nhạc nước nhà. Có thể nói, ngoài việc là nghệ sĩ biểu diễn thành công, anh còn một mảng đóng góp lớn lao chính là đào tạo ca sĩ trẻ tại Học viện ANQGVN. Cả hai lĩnh vực anh đều thu được thành công khó có thể phân định lĩnh vực nào rực rỡ hơn.

Tuy giọng hát Quang Thọ luôn luôn hào sảng suốt 50 năm qua nhưng tự trong tâm khảm tôi vẫn thấy chưa hoàn toàn ưng ý. Vẫn còn một điều gì đó rất khó định nghĩa nhưng lại làm nên sự khác biệt giữa anh và các nghệ sĩ hàng đầu đất nước mà tôi đã kể ra ở trên. Sự hào sảng cộng với kỹ thuật thanh nhạc bậc thầy (nghe đồn rằng anh có thể hát liền hơi trong 1,5 phút) vẫn chưa làm anh có số bản thu được lưu ở Trung tâm Âm thanh của Đài TNVN nhiều bằng các nghệ sĩ như Kiều Hưng, Thanh Huyền, Tuyết Thanh, Lê Dung, Trung Kiên, Quý Dương, Tiến Thành… Có lẽ cái làm nên sự khác biệt đó là ở sự say đắm, sự sắc nét của giọng hát và độ sâu của cảm xúc chăng? Tôi không dám chắc.

Đang miên man suy nghĩ thì đèn sân khấu vụt tắt. Chỉ còn le lói một vòng tròn sáng di chuyển theo bước chân Mỹ Lan, người dẫn chương trình. Với vẻ bí hiểm Mỹ Lan nói: “Như vậy là toàn bộ khách mời của chương trình đã xuất hiện và đã biểu diễn. Không còn một vị khách mời nào chưa xuất hiện trong chương trình này. Thế nhưng vẫn còn một vị khách mời nữa chưa xuất hiện. Đây là vị khách mời đặc biệt, chiếm vị trí đặc biệt. Chúng ta hãy xem vị khách mời này là ai nhé”.

Âm nhạc nổi lên. Những giai điệu lạ lùng nhưng chắc chắn là của một bài hát thân quen. Phối khí toàn bộ các bài hát của chương trình hôm nay là nhạc sĩ Thanh Phương của VTV, người phối khí cho các bài hát của chương trình Giai điệu từ hào trong thời gian gần đây. Phải đến những nốt nhạc cuối cùng tôi mới nhận ra bài hát thân thương về vùng mỏ: bài Những ngôi sao ca đêm (Phạm Tuyên). Một giọng nữ cất lên, còn nhầm lẫn vào đâu được nữa, giọng hát của NSND Lê Dung không thể lẫn vào đâu được:

Ơ… hỡi các vì sao những người bạn đường bạn đường đêm nay

Nghe thấy chăng tiếng hát của chúng tôi?

Sao lấp lánh trên trời cao, sao lấp lánh cả trên tầng cao

Sao lấp lánh thành phố mỏ ta làm ra muôn ánh sao lung linh…

Quang Thọ và Lê Dung song ca bài Những ngôi sao ca đêm (Phạm Tuyên)

Đây chắc chắn là một ẩn ý, là hồi ức, là kỷ niệm và chắc chắn cũng là khát vọng. Chắc chắn giờ phút này, không, chính xác phải là nhiều năm qua, và cả trong mấy tháng tập dượt cho chương trình tối nay, người mà Quang Thọ mong muốn được gặp nhất, mong muốn được đứng cùng nhất trên sân khấu này nhất chính là NSND Lê Dung. Bao năm qua, họ có biết bao nhiêu kỷ niệm. Bao nhiêu đêm nhạc họ đã diễn bên nhau, cả trong nước và cả ở nước ngoài. Đặc biệt chuyến đi Pháp biểu diễn năm 1995 của hai người (cùng với gia đình) họ đã được hoan nghênh nhiệt liệt, được sống trong tình thương mến của cộng đồng đông đảo người Việt bên ấy. Và họ cũng làm nên một định nghĩa đẳng cấp cho âm nhạc Việt Nam ở hải ngoại. Lê Dung chính là người luôn kề sát bên Quang Thọ, hướng dẫn anh và có thể nói là dìu dắt anh từng bước trên con đường nghệ thuật. Mặc dù ít hơn Quang Thọ 3 tuổi nhưng Lê Dung lại được phong danh hiệu NSND trước cả gần chục năm. Trong các buổi biểu diễn bao giờ Lê Dung cũng hát trước Quang Thọ. Và nghĩ cho cùng thì giọng nam duy nhất có thể hát cùng Lê Dung không ai khác chính là Quang Thọ. Và cả ngược lại nữa, còn nữ nghệ sĩ nào thích hợp để biểu diễn cùng Quang Thọ ngoài Lê Dung? Chắc chắn họ luôn đứng bên nhau trên sân khấu không hẳn chỉ bởi cùng là đồng hương vùng mỏ mà phải còn cùng tư tưởng nghệ thuật và cả sự tương đồng về trình độ và thẩm mỹ… Vậy mà giờ này, người còn đứng đó mà người thì đã đi về nơi nao? Nhìn Quang Thọ song ca với hình ảnh Lê Dung trên màn hình lớn của sân khấu mà đau xót mà cô độc thế? Ôi, không thể nào kéo lùi thời gian quay ngược trở lại được nữa rồi. Sự chia ly là mãi mãi. Khát vọng cũng là mãi mãi. Và chính cái khát vọng ấy của anh đã khiến khán giả cũng đau đớn như anh. Những hồi ức cứ nối tiếp nhau không ngừng như những thước phim lướt qua tâm trí. Khi âm nhạc dừng hẳn cũng là lúc tôi bừng tỉnh. Lặng lẽ lau nhanh những giọt nước mắt đã chan hòa trên má, tôi chuẩn bị máy ảnh để chụp những hình ảnh đáng ghi nhớ cuối đêm nhạc này.

NSND Quang Thọ đã thuyết phục tôi hoàn toàn bằng cách như thế.

Phó Thủ tướng Trương Hòa Bình cũng là fan của NSND Quang Thọ

Nguyên Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội Vũ Mão và nhà sử học Dương Trung Quốc chụp cùng NSND Quang Thọ và các ca sĩ Quang Tú, Lan Anh và Tân Nhàn

NSND Quang Thọ và vợ.

Hà Nội, 12/11/2018

Người Nghe Nhạc

Bình luận (1)

  1. Thuong Nguyen

    Một bài review thật tuyệt vời! Cám ơn bác Người Nghe Nhạc!