Mười Chín Tháng Tám - Xuân Oanh.

(Cách mạng Tháng Tám 19-8-1945)

Ngày ấy, 67 năm trước, khi lệnh tổng khởi nghĩa loang ra từ Đại hội Quốc dân Tân Trào, Hà Nội là nơi thực hiện sớm nhất. Ngay chiều 17/8/1945, tại Quảng trường Nhà hát Lớn, lợi dụng cuộc mít-tinh ủng hộ Chính phủ Trần Trọng Kim của Tổng hội Công chức, các cán bộ Việt Minh đã xuất hiện với lá cờ đỏ sao vàng to rộng thả từ trên bao lơn Nhà hát xuống. Bài Tiến quân ca của nhạc sĩ (NS) Văn Cao đã được tấu lên bằng chiếc đàn Ac’monium, dưới những ngón tay tài hoa của nhạc sĩ Nguyễn Hữu Hiếu. Lúc đó, theo hồi ký của chính nhạc sĩ Văn Cao thì bài Tiến quân ca tạo nên một tiếng nổ trong lòng quần chúng như một trái bom. [bcdcnt]http://img.bcdcnt.net/images/bai-hat/muoi-chin-thang-tam-2[/bcdcnt]

(Mười Chín Tháng Tám-Xuân Oanh)

Sáng ngày 19/8/1945, các lực lượng khởi nghĩa từ mọi ngả kéo tới Quảng trường Nhà hát Lớn, họ vừa đi vừa hát vang những bản hành khúc cách mạng. Giai điệu hào hùng của những bản hành khúc này như một chất keo gắn chặt, liên kết các đám đông tạo thành một sức mạnh lớn lao như sóng triều lên, chiếm lĩnh dinh lũy thực dân, đập tan xiềng xích nô lệ. Ngoài những bài hát do chính quần chúng sáng tác kịp thời trong những ngày rung chuyển của Cách mạng Tháng Tám, có 8 hành khúc thường xuyên được vang lên trong không gian Hà Nội trong không khí sôi sục của một thời đại mới. Đầu tiên phải kể đến, đó là hành khúc Cùng nhau đi Hồng binh của nhạc sĩ Đinh Nhu. Bản hành khúc như nhắc lại quá khứ hào hùng của phong trào Xô Viết Nghệ Tĩnh năm xưa: Cùng nhau đi Hồng binh – Đồng tâm ta đều bước – Đừng cho quân thù thoát – Ta quyết chí hy sinh…”. Bản hành khúc bất tử này đã được nhạc sĩ Hoàng Vân tái hiện lại dưới hình thức hợp xướng mùa thu 1960 nhân dịp 15 năm Quốc khánh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa trong hợp xướng mang tên Hồi tưởng.

Ngày 19/8/1945, nhân dân giành chính quyền tại Bắc Bộ phủ (Hà Nội).

Ấn tượng nhất thì vẫn là hành khúc Tiến quân ca của NS. Văn Cao. Hành khúc đã được ông viết từ cuối 1944, đã lan truyền lên chiến khu và trong những chiến sĩ hoạt động bí mật ở Hà Nội. Trong ngày 19/8/1945, Tiến quân ca đã vang vang trên mọi ngả đường Thủ đô. Khi ấy, Tiến quân ca đã được Đại hội Quốc dân ở Tân Trào chọn làm bài ca chính thức của Mặt trận Việt Minh. Viết lại ảnh hưởng của Tiến quân ca trong những ngày đầu cách mạng, nhạc sĩ Nguyễn Đình Thi đã thật hào sảng khẳng định trong Trường ca Người Hà Nội qua một đoạn hành khúc: Một ngày thu năm xưa chiến khu về - Đường vang tiếng hát chốn lòng người – “Đoàn quân Việt Nam đi” – Hà Nội say mê đón Cha về…”. Một hành khúc khác cũng của Văn Cao được viết cùng thời gian viết Tiến quân ca cũng được Đại hội Quốc dân xem xét để bầu chọn làm bài ca chính thức của Mặt trận Việt Minh. Đó là hành khúc Chiến sĩ Việt Nam trong những ngày đầu cách mạng. Chiến sĩ Việt Nam cũng vang vang cùng Tiến quân ca:Bao chiến sĩ anh hùng – Lạnh lùng vung gươm ra sa trường – Quân xung phong – nước Nam đang chờ…”. Bên cạnh Tiến quân caChiến sĩ Việt Nam của NS Văn Cao là hành khúc Diệt phát xít của Nguyễn Đình Thi. Hành khúcDiệt phát xít hòa chung vào những bài hát chống phát xít của toàn thế giới. Tác phẩm cũng được Nguyễn Đình Thi viết ra cùng thời NS Văn Cao viết Tiến quân caChiến sĩ Việt Nam. Diệt phát xítcũng được đưa ra là một trong 3 hành khúc để bầu chọn bài hát chính thức của Mặt trận Việt Minh tại Đại hội Quốc dân.

Duyệt đội quân du kích ở các chiến khu về Hà Nội ngày 30/8/1945.

Trong ngày đại hội ở Tân Trào, chính Nguyễn Đình Thi đã hát vang cả 3 hành khúc này cho toàn thể đại hội nghe và bầu chọn. Diệt phát xít cũng rất có tầm cỡ, nhưng về đề tài như Bác Hồ nói, họa phát xít đã qua. Bởi vậy, Đại hội đã chọn Tiến quân ca. Song Diệt phát xít vẫn vang vang ngày Hà Nội khởi nghĩa, rồi trở thành nhạc hiệu hàng ngày của Đài Tiếng nói Việt Nam. Một hành khúc nữa cũng được hát vang trong những ngày đầu cách mạng, mang một hơi thở mới từ chiến khu loang về. Đó là hành khúc Du kích ca của Đỗ Nhuận. Bản hành khúc được Đỗ Nhuận viết đầu 1945 tại nhà tù Sơn La, khi anh em tù chính trị bí mật cùng nhau tập quân sự những lúc ra rừng làm lao dịch. Khi Đỗ Nhuận cùng anh em vượt ngục Sơn La, ông về Hà Nội và mang theo hành khúc này.Du kích ca vì thế cũng được phổ biến bí mật trong những chiến sĩ hoạt động ở Thủ đô. Và đến những ngày Hà Nội đứng lên, nó đã vang vang giữa những khối người xuống đường: Anh em trong đoàn quân du kích – cùng vác súng lên nào – Đi lên – Xung phong – Xuyên qua rừng qua núi – Qua mây mờ đêm tối – Vượt suối băng ngàn…”.

(Quảng trường Ba Đình)

Có 2 hành khúc của Lưu Hữu Phước cũng được hát vang trong những ngày này ở Hà Nội. Đó là Tiếng gọi thanh niên Lên đàng. 2 hành khúc này được loang ra từ những thanh niên trí thức đã từng tham gia phong trào Tổng hội sinh viên từ mấy năm trước. Tiếng gọi sinh viên theo Lưu Hữu Phước kể thì chính là bài ca khởi nghĩa mà ông đã viết ra trong niềm hứng khởi của cao trào cách mạng nhân sự gợi ý của Mai Văn Bộ và Huỳnh Văn Tiểng: Này thanh niên ơi – Tiến lên đến ngày giải phóng - Đồng lòng cùng nhau – ta đi sá gì thân sống…”. Còn hành khúc Lên đàng được Lưu Hữu Phước viết ra trong những ngày “xếp bút nghiên” tại Hà Nội, lên đường trở về Nam: Nào anh em ta cùng nhau xông pha lên đàng – Kiếm nguồn tươi sáng…. Khi 2 hành khúc này vang lên trong khởi nghĩa Hà Nội thì tác giả của nó cũng đang chộn rộn cùng anh em Thanh niên tiền phong ở Sài Gòn và nó cũng vang lên trong những ngày Sài Gòn khởi nghĩa một tuần sau đó. Song đặc biệt hơn cả là có một hành khúc của những ngày ấy cũng đi vào bất tử thì lại là hành khúc được viết ra vào chính ngày 19/8/1945. Đó là 19 tháng 8 của nhạc sĩ Xuân Oanh. Ngày hôm đó, trong đoàn người khởi nghĩa hướng đi từ Văn Điển về Hà Nội, cảm xúc thăng hoa của ngày lịch sử này đã khiến Xuân Oanh vừa đi vừa nhẩm giai điệu của một bản hành khúc mới.

(Ngày 28/8/1945, Đoàn Giải phóng quân ở Việt Bắc về duyệt binh ở quảng trường Ba Đình)

Câu chuyện kỳ lạ này có gì đó giống như tác giả viết ra hành khúc Mac-xây-e trong cuộc Cách mạng 1879 ở Pháp. Lạ mà có thật! Xuân Oanh cứ thế vừa đi vừa nhẩm. Đến khi đoàn người tới Nhà hát Lớn thì bản hành khúc cũng vừa được viết xong trong óc. Ngay sau đấy, 19 tháng 8 đã được ký âm, được truyền tay qua các phố cổ Hà Nội và chỉ đến chiều 19/8/1945, 19 tháng 8 của Xuân Oanh cũng đã vang lên trên đường phố Hà Nội cùng 7 hành khúc nói trên. Vậy là đã có một bát quái hành khúc vang vang âm hưởng cùng những bước chân của đoàn người khởi nghĩa ở Hà Nội ngày ấy. Toàn dân Việt Nam đứng đều lên góp sức một ngày. Thề đem xương máu quyết lòng chiến đấu cho tương lai. Mười chín tháng tám – khối dân căm hờn kêu thét… Mười chín tháng tám – chớ quên là ngày khởi nghĩa…”. Nếu dàn bát âm Việt bao gồm những nhạc khí tượng trưng cho 8 thứ tiếng trong trời đất: tiếng gió thoảng, tiếng gào thét của thú rừng, tiếng ong, tiếng chim, tiếng sấm sét, tiếng vó ngựa, tiếng đất lở, thác đổ, tiếng búa chặt rừng và tiếng pháo lệnh, thì ngày 19/8/1945, bát quái hành khúc kể trên chính là âm hưởng dàn bát âm Việt vang lên giữa đất trời Hà Nội. Âm hưởng ấy đã vọng qua 67 năm mà như còn mới đây. Âm hưởng ấy chắc chắn sẽ bất tử qua thời gian để ghi dấu một ngày lịch sử độc nhất vô nhị của thời đại Hồ Chí Minh.

  Nguyễn Thụy Kha

 

Nội dung được đề cập

Quý Dương - Trần Khánh - Mỹ Bình - Trung Kiên - Đoàn Ca nhạc Đài TNVN - Thanh Huyền - Đồng ca Đài TNVN - Tốp nữ Ca múa NDTW

Đinh Nhu - Nguyễn Đình Thi - Văn Cao - Vương Gia Khương - Trương Quang Lục - Xuân Oanh - Phan Thanh Nam - Nguyễn Viêm - Phạm Minh

Cùng nhau đi hồng binh
Sáng tác: Đinh Nhu | Trình bày: Trần Khánh - Đồng ca Đài TNVN
7422 lượt nghe | 964 lượt tải | Đăng ngày: 30-11-2009
Diệt phát-xít
Sáng tác: Nguyễn Đình Thi | Trình bày: Trung Kiên
8788 lượt nghe | 505 lượt tải | Đăng ngày: 31-12-2009
Chiến sĩ Việt Nam
Sáng tác: Văn Cao | Trình bày: Trung Kiên
7964 lượt nghe | 521 lượt tải | Đăng ngày: 13-01-2010
Cờ Việt Minh
Sáng tác: Vương Gia Khương | Trình bày: Trần Khánh - Đồng ca Đài TNVN
4313 lượt nghe | 362 lượt tải | Đăng ngày: 14-01-2010
Lá cờ tháng Tám
Sáng tác: Phan Thanh Nam | Trình bày: Đoàn Ca nhạc Đài TNVN
6033 lượt nghe | 895 lượt tải | Đăng ngày: 10-06-2010
Mười chín tháng Tám
Sáng tác: Xuân Oanh | Trình bày: Đồng ca Đài TNVN
8042 lượt nghe | 557 lượt tải | Đăng ngày: 06-12-2010
Bản Mường ta nở hoa tháng Tám
Sáng tác: Đang cập nhật | Trình bày: Thanh Huyền - Tốp nữ Ca múa NDTW
3462 lượt nghe | 329 lượt tải | Đăng ngày: 15-12-2010
Nắng tháng Tám
Sáng tác: Trương Quang Lục | Trình bày: Thanh Huyền - Tốp nữ Ca múa NDTW
4516 lượt nghe | 296 lượt tải | Đăng ngày: 15-12-2010
Khúc hát tháng Tám
Sáng tác: Phạm Minh | Trình bày: Quý Dương
4789 lượt nghe | 173 lượt tải | Đăng ngày: 29-06-2011
Những ngày tháng Tám
Nhạc: Nguyễn Viêm | Thơ: Huy Cận | Trình bày: Mỹ Bình
2196 lượt nghe | 175 lượt tải | Đăng ngày: 19-08-2011

Bình luận (0)

Để bình luận, bạn cần Đăng nhập hoặc Đăng ký