Nghệ Sĩ Nhân Dân - Lệ Thủy.

11.782 | 01/07/2012 11:27

(Nghệ sĩ Lệ Thủy)

Nữ nghệ sĩ Lệ Thủy sinh ngày 20 tháng 5 năm 1948 tên là Dương Lệ Thủy (sau đổi thành Trần Lệ Thủy) trong một gia đình rất nghèo tại làng Đông Thành, huyện Bình Minh, tỉnh Vĩnh Long. Sau đó cả nhà đã lên Sài Gòn để mưu sinh. Năm Lệ Thủy lên 10 tuổi, anh Tư Long làm ở ban văn nghệ xóm bên tình cờ nghe cô bé ca vọng cổ. Anh mời Lệ Thủy tham gia và gửi theo học ca cổ với thầy Năm Truyền làm thợ hớt tóc ở Khánh Hội. Sau đó chị được gửi sang học bài bản cải lương 3 Nam, 6 Bắc với nhạc sĩ Tám Đen. Lúc đó các em của chị liên tục đau ốm, gia đình nợ nần tứ phía.   

(Câu hát đồng quê)      

Không có khai sinh nên Lệ Thủy không được tiếp tục đến trường, chị nghĩ đến việc phải làm gì đó để phụ giúp gia đình và quyết định xin đi theo làm việc ở gánh Trâm Vàng (ở TP. Biên Hòa - tỉnh Đồng Nai) để đỡ gánh nặng cho ba má. Với bài ca cổ "Cô gái bán đèn hoa giấy", Lệ Thủy bắt đầu vào nghề, thoạt tiên qua việc ngâm thơ hậu trường, đóng những vai kép con trên sân khấu... 13 tuổi, Lệ Thủy thế vai kép con trên đoàn Trâm Vàng 14 tuổi, Lệ Thủy đóng các vai đào nhì Một thời gian sau, Lệ Thủy rời Trâm Vàng để về Công ty Kim Chung của ông bầu Trần Viết Long, một đại bang có 7 đoàn hát. Tại sân khấu này Lệ Thủy đã được soạn giả Ngọc Văn nhận làm con nuôi. Ông đã viết nhiều kịch bản đưa chị vào đóng từ vai phụ cho đến vai chính. Sau những bước đi đầu tiên tạo được ấn tượng, ông bầu Trần Viết Long lập đoàn Kim Chung 3. Lệ Thủy chuyển sang đây diễn chung với nghệ sĩ Thanh Hải trong vở "Bẽ bàng duyên mới" của soạn giả Ngọc Văn. Tên tuổi của Lệ Thủy bắt đầu nổi lên, trở thành cô đào chính sáng giá lúcvừa tròn 15 tuổi.

Năm 1964, Lệ Thủy được trao giải Thanh Tâm, là nữ nghệ sĩ trẻ nhất đoạt giải này sau 10 lần tổ chức. Từ 1975 trở đi, Lệ Thủy gắn bó với Đoàn văn công TP. Hồ Chí Minh, Nhà hát Trần Hữu Trang. Năm 1993, Lệ Thủy vinh dự được Nhà nước Việt Nam trao tặng danh hiệu nghệ sĩ ưu tú. Những bài vọng cổ Lệ Thủy trình bày gồm: Cô gái bán đèn hoa giấy, Cô hàng chè tươi, Lương Sơn Bá - Chúc Anh Đài, Nấu bánh đêm xuân, v.v... Các vai diễn: Cây sầu riêng trổ bông, Tô Ánh Nguyệt, Đời cô Lựu, Kiếp chồng chung, Áo cưới trước cổng chùa... Mặc cho thời gian cứ lặng lẽ trôi, sắc xuân trong giọng ca nét diễn của NSƯT Lệ Thuỷ vẫn còn trẻ mãi. Gần 50 năm vẫn làm đào chính, Lệ Thuỷ là cô đào ngoại lệ với nét duyên sân khấu mặn mà, chân phương, mộc mạc, kết hợp cùng giọng ca đậm chất thổ pha kim ngọt ngào vừa sang sảng, vừa như tiếng chuông ngân, như làn gió mát, trong như pha lê làm mê mẩn lòng người mộ điệu nghệ thuật cải lương. * Sức thanh xuân xuân trong nghiệp diễn Cho đến tận bây giờ, NSƯT Lệ Thuỷ vẫn không thể ngờ rằng những câu ca trong bài vọng cổ “Cô gái bán đèn hoa giấy” mà chị thuộc nằm lòng khi còn thơ ấu đã mở ra cánh cửa nghệ thuật cho cuộc đời chị, gắn kết chị với nghiệp cầm ca. Theo các thầy đi học đờn ca, nhờ có chất giọng thiên phú, Lệ Thuỷ được nhận vào đoàn hát Trâm Vàng, rồi sau đó là Đoàn Kim Chung. Năm 16 tuổi, Lệ Thuỷ đạt HCV giải Thanh Tâm và kể từ đây, tên tuổi và tài năng của Lệ Thuỷ được thăng hoa, nở rộ, trở thành cô đào sáng giá của sân khấu cải lương. Giọng ca lanh lảnh không quá trầm buồn, lâng lâng man mác mà lại khắc sâu tình cảm đậm đà đã tạo nên sức hút lạ lùng, làm nên chất riêng độc đáo của Lệ Thuỷ. Những năm thập niên 60, 70, khán giả đã quá quen thuộc với những vai diễn của Lệ Thuỷ trong các vở tuồng “Hoa Mộc Lan”, “Chung Vô Diệm”, “Mạnh Lệ Quân”, “Xin một lần yêu nhau”, “Kiếp nào có yêu nhau”, “Đêm lạnh chùa hoang”, “Máu nhuộm sân chùa”, “Tây Thi”, “Người phu khiêng kiệu cưới”, “Tiêu Anh Phụng”, “Kiếm Sĩ Dơi”, “Manh áo quê nghèo”, “Mỹ nhân và loạn tướng”… Ở vai diễn nào, dù là tuồng Kiếm Hiệp, Hồ Quảng hay tuồng xã hội, Lệ Thuỷ cũng vào vai tròn trịa và đậm xúc cảm in dấu ấn khó phai mờ đối với khán giả tri âm. Thời hoàng kim của sân khấu cải lương cũng là lúc giọng ca Lệ Thuỷ thân thuộc với nhiều thế hệ khán giả mê vọng cổ. Chị liên tục được bình chọn là nghệ sĩ cải lương được yêu thích nhất. Đóng cặp cùng với các NS tài danh như Minh Phụng, Thanh Tuấn, Thanh Sang, Minh Vương, Trọng Hữu... Lệ Thuỷ đã tạo nên những “cơn sốt” cải lương không những ở miền Nam mà còn khắp cả nước. Đặc biệt, suốt cuộc đồng hành gần nửa thế kỷ, đôi giọng ca vàng hiếm có Minh Vương - Lệ Thuỷ đã góp phần làm đẹp cho nghệ thuật cải lương bằng chính sự ca diễn mộc mạc, bình dị. Chất giọng trẻ trung, chân phương tồn tại vượt thời gian cùng sắc vóc sáng sân khấu, lại hòa nhịp cùng chiều sâu nội tâm nhân vật của Lệ Thuỷ khiến người xem không thể lẫn chị với bất cứ ai. Dù ở nơi lầu son gắc tía, lộng lẫy xiêm y (Quỳnh Nga – “Bên cầu Dệt Lụa”), Tây Thi – “Tây Thi”, Dương Quý Phi - “Dương Quý Phi”, Chiêu Quân – “Chiêu Quân cống Hồ”, Thiên Kiều – “Thiên Kiều công chúa”, Châu Long – “Lưu Bình Dương Lễ”…) hay trong lớp áo bà ba bình dị, chiếc áo dài đằm thắm (Lan – “Lan và Điệp”, Tô Ánh Nguyêt – “Tô Ánh Nguyệt”, Diệu – “Nửa đời hương phấn”, Mai Đình – “Hàn Mạc Tử”, Kim Anh – “Đời cô Lựu”, Liên – “Cô gái bán sầu riêng”, Lan – “Tình mẫu tử”…), người xem luôn thấy một Lệ Thuỷ đầy sức thanh xuân trong sáng tạo và chất hồn hậu, gần gũi, dễ thương như chính con người thật của chị.

(Nghệ sĩ Lệ Thủy và con trai)

Mảnh đất quê hương Vĩnh Long đượm hương vị phù sa, xum xuê trái ngọt như bồi đắp thêm cho Lệ Thủy làn hơi ngọt ngào, tràn trề sinh lực mà đậm chất dung dị, thấm đậm tình người. Chị thường hoá thân trong những vai bi kịch, gánh nhiều oan trái bất hạnh, nên mỗi khi tiếng hát đượm buồn của Lệ Thuỷ cất lên khiến người nghe đồng lòng, chia sẻ và rưng rưng niềm thương cảm. Cho đến giờ, người ta vẫn không thể lý giải được tại sao giọng ca của Lệ Thuỷ lại buồn, nhưng không bi luỵ mà trong suốt, vang xa trĩu nặng ân tình. NSƯT - TS Bạch Tuyết đã nhận xét: “Hiếm ai cùng một lúc hội đủ cả hai yếu tố ca - diễn nhưng Lệ thuỷ đã làm được, và “trên cả tuyệt vời””. Không điêu nghệ luyến láy, cứ mộc mạc có sao hát vậy, Lệ Thuỷ đã chiếm được trọn vẹn tình cảm của đông đảo khán giả trong nước và kiều bào nước ngoài. Cả một đời phấn đấu không ngừng theo nghiệp cầm ca, Lệ Thuỷ luôn đem tiếng hát của mình sưởi ấm hàng triệu trái tim khán giả mộ điệu sân khấu cải lương. Sau mấy chục năm, những bài ca cổ, những vở diễn, trích đoạn do chị thể hiện vẫn cứ sống mạnh mẽ và đầy cuốn hút. Năm 2007, nhân kỉ niệm 45 năm theo nghiệp cầm ca của NSƯT Lệ Thuỷ, Chương trình Làn điệu phương Nam lần thứ 24 - Live show Đêm Lệ Thuỷ đã được tổ chức tại Nhà hát TP Hồ Chí Minh với sự góp mặt của đông đảo các NS cải lương nổi tiếng: NSƯT Út Bạch Lan, NSƯT Bạch Tuyết, NSƯT Minh Phụng, NSƯT Thanh Sang, NSƯT Trọng Hữu, NSƯT Bảo Quốc, NSƯT Thanh Tuấn… Cùng năm đó, Hãng phim Trẻ đã giới thiệu ra mắt DVD bộ phim chân dung Lệ Thuỷ với những bước thăng trầm của nghiệp cầm ca và những buồn vui trong cuộc đời chị.

(NSND Lệ Thủy  và NSND Bạch Tuyết)

Sau chương trình “Những dấu ấn không phai”, NSƯT Lệ Thuỷ lại tiếp tục cùng NSƯT Minh Vương khởi xướng và điều hành chương trình “Sân khấu Vàng” với mục đích quy tụ các nghệ sĩ gạo cội tiếng tăm trong làng cải lương gây dựng một sân khấu biểu diễn những vở tuồng nổi tiếng và góp phần làm công tác xã hội, chung tay vì cuộc sống cộng đồng. Ra mắt được tròn 1 năm (04/4/2008 – 04/04/2009), đến nay, chương trình “Sân khấu Vàng” đã tạo được dấu ấn đẹp trong lòng khán giả.

* Khi cánh màn nhung khép lại rồi… Lệ Thuỷ rất thích 4 câu thơ của nhà thơ Hoàng Ngọc Liên: “Khép cánh màn nhung danh vọng hết/ Người về lòng rũ sạch sầu thương/ Người vào cởi áo lau son phấn/ Trả hết vinh quang lẫn đọan trường”. Nếu như trên sân khấu, chị là cô đào sáng giá, thì với gia đình, chị là người vợ yêu chồng, người mẹ thương con. Lệ Thuỷ kết hôn năm 1972 với  Nguyễn Dương Trúc, sinh được 3 người con: Con gái lớn Nguyễn Dương Thuỵ Hiếu học tại Úc và đã lập gia đình, định cư tại Úc. Con trai thứ hai của NSƯT Lệ Thuỷ là Nguyễn Dương Đình Trí tốt nghiệp bằng Ngoại thương và Kế toán ở Úc, đang làm việc tại Việt Nam nhưng rất đam mê ca hát và đã sáng tác nhiều bài ca cổ cho mẹ hát. Người con út là Nguyễn Dương Quốc Bảo hiện còn đi học. Dù bận đi hát liên miên nhưng Lệ Thuỷ luôn dành thời gian quan tâm chăm sóc người thân, vì với chị niềm vui cuộc sống gia đình là điểm tựa vững chắc nhất giúp chị thăng hoa trong nghệ thuật.

(Nghệ sĩ Lệ Thủy với chồng và con trai)

Với xã hội, Lệ Thuỷ là người có tấm lòng nhân ái, luôn đến với những mảnh đời bất hạnh bằng trái tim nhân hậu, cảm thông. Đã từ lâu, Lệ Thuỷ tích cực làm công tác từ thiện. Những vùng sâu, vùng xa nơi chị đặt chân đến, có những bà má tóc trắng pha sương cầm tay chị run run ngấn lệ vui mừng vì “gặp được Lệ Thuỷ ngoài đời rồi”, có những mái nhà tranh không có gì đáng giá nhưng những tấm hình chân dung của chị được cắt trên các trang báo, tạp chí được bà con treo rất trang trọng, cẩn thận. Thật xúc động và trân trọng biết bao trước những ân tình đáng quý của khán giả tri âm dành cho người nghệ sĩ tài hoa, khả ái đã trọn lòng dâng tiếng hát cho đời. Một sự nghiệp rạng danh, một gia đình yên ấm và ngập tràn tình yêu thương trong vòng tay mến mộ của công chúng - có lẽ đó là niềm hạnh phúc .... (Sáng 29-4, 5 nghệ sĩ được TPHCM đề nghị đặc cách xét tặng danh hiệu Nghệ sĩ Nhân dân (NSND) đợt này: Viễn Châu, Kim Cương, Ngọc Giàu, Bạch Tuyết, Lệ Thủy đã vinh dự đón nhận danh hiệu cao quý do Nhà nước trao tặng: NSND. Báo Người Lao Động từ số ra ngày 11-7-2011 đã có loạt bài ghi nhận công lao đóng góp của họ cho nền sân khấu kịch nói và nghệ thuật cải lương của nước nhà trong hàng chục thập kỷ qua được khán giả nhiều thế hệ mến mộ, cần phải được Nhà nước vinh danh bằng danh hiệu cao quý này mà không cần phải đối chiếu với quy chế xét duyệt danh hiệu hiện hành.) Theo YouMe  

Bình luận (1)

avatar
Lâm Quốc Quân
Lâm Quốc Quân 12/03/2013 21:23
Giọng hát cô Lệ Thủy nghe sao thật ngọt ngào,ấm áp, rất mộc mạc, chân phương, đượm chất Nam bộ, không gọt giũa mà vẫn trong sáng, đó là thiên phú đâu dễ gì tìm thấy ở những nghệ sĩ khác. Giọng hát ấy đã vượt qua giới hạn của nghệ thuật, thời gian để đi đến cái tình cao cả, cô hát bằng cả tấm lòng của cô, cô đã đem được cái tố chất con người thật của cô vào trong tiếng hát, nước mắt qua từng vai diễn, nó làm khán giả phải rơi nước mắt khi xem cô diễn, nó chạm đến làm lay động tình cảm khán giả.Và vì thế cô đã chiếm được một vị trí rất đặc biệt trong lòng khán giả dù bao năm tháng. Nhắc đến sân khấu cải lương, ai say mê, ai không say mê đi nữa thì đều biết đến Lệ Thủy. Bởi cô đã tạo nên cái hồn của nghệ thuật cải lương, đưa cải lương miền Tây sông nước trải khắp Việt Nam. Cảm ơn lắm, thương cô nhiều lắm, thương sao những cụ già giữa đêm khuya vẫn ngồi nghe cô hát…Cảm ơn cô bởi cô là người đưa tôi đến tình yêu cải lương ngay từ lúc nhỏ. Nhớ sao những buổi tối cả nhà cùng ngồi xem cải lương thật khuya…

Bình luận mới nhất

1/2321