Nhạc sĩ Dzoãn Mẫn

Doãn Mẫn - biệt ly từ đây...

Ngày ấy, ở quanh Nhà thờ Lớn Hà Nội có rất nhiều thanh niên đem lòng say mê âm nhạc khi bị quyến rũ bởi những giai điệu thánh ca. Giữa nhiều thanh niên đó, Doãn Mẫn đã không nghĩ như thế. Ông đã cùng Văn Chung và Lê Yên lập ra nhóm Tricéa chủ trương sáng tác những giai điệu hướng về dân tộc.Tin nhạc sĩ Doãn Mẫn tạ thế ập đến tôi vào một sớm rây mưa Hà Nội thật buồn. Vậy là người nhạc sĩ cuối cùng của nhóm Tricéa thời đầu tân nhạc đã ra đi ở tuổi 88.

Ngay từ ca khúc đầu tay Tiếng hát đêm thu (lời: Văn Chung), Doãn Mẫn đã trở thành một trong không nhiều tác giả tân nhạc thời kỳ đầu, vừa như một tuyên ngôn về thẩm mỹ âm nhạc riêng mình. Rồi liên tiếp những Gió thu, Một buổi chiều mơ, Bến yêu đương,Sao hoa chóng tàn, Từ đâu tiếng tơ, Hương cố nhân, Nhạc chiều, Gió khơi xa... và đặc biệt là Biệt ly được ông sáng tác vào năm 1939 đã làm xao động bao con tim của nhiều thế hệ mến mộ âm nhạc. Năm ấy là năm Chiến tranh Thế giới lần thứ hai bùng nổ. Nhiều người dân Việt bị buộc phải đi lính thợ sang Pháp tham chiến. Bến cảng Hải Phòng là nơi diễn ra cảnh chia tay như thế. Thực ra, cảm xúc lúc chia tay đã trở thành cảm hứng thường nhật của văn nghệ sĩ thời tiền chiến, nên để có một cái gì ấn tượng, một cái gì khác thường đâu dễ. Vậy mà Doãn Mẫn đã bất hủ với Biệt ly và sau ông là Thâm Tâm với Tống biệt hành. Nhưng nếu Tống biệt hành đầy chất cổ thi bi hùng, khảng khái Đưa người ta không đưa qua sông/Sao có tiếng sóng ở trong lòng... thì ở Biệt ly lại tràn trề một sự tươi mới, nồng nàn và lãng mạn: Biệt ly/Nhớ nhung từ đây/Chiếc lá rơi theo heo may/Người về có hay - Biệt ly/Sóng trên dòng sông/Ôi còi tàu như xé đôi lòng.... Người ra đi cùng mây trôi nước trôi ngày tháng trôi mà nhớ thương thì vẫn dư ảnh lại mãi cùng nhân gian. Và cứ thế, Biệt ly đã vượt qua năm tháng để trở thành một trong những tình khúc bất tử của mọi thời đại ở Việt Nam. Chính vì có tấm lòng chân thành hướng về dân tộc, ngay từ 1944, Doãn Mẫn đã viết Nhắn người chiến sĩ mang âm hưởng không khí cách mạng thời chuẩn bị tổng khởi nghĩa. Bài hát lạc quan này được hát những năm đầu kháng chiến chống Pháp. Lúc này, ông đã có thêm hành khúc Dũng tiến được Đinh Ngọc Liên chuyển soạn cho dàn quân nhạc. Rồi Những mầm sốngSông Thao... khi ở Đoàn văn công Nhân dân cùng Lê Yên. Sau hoà bình, Doãn Mẫn lại có Gọi nghé trên đồng (lời Hồng Đăng) cũng rất ấn tượng. Khi đó, ông đã về công tác tại Trường Âm nhạc Việt Nam - nay là Nhạc viện Hà Nội. Đến khi về Viện Âm nhạc, ông đã công bố hai công trình: Góp phần tìm hiểu sự hình thành nền âm nhạc cải cách Việt Nam giai đoạn 1930 - 1945  Những bước phát triển trong công tác đào tạo cán bộ âm nhạc từ Cách mạng tháng Tám đến năm 1975.

Thời trai trẻ, chính nhờ cuốn Tự học xướng âm của ông cùng cuốn Ký âm phổ thông của Phạm Tuyên, chúng tôi đã thoát nạn "mù nhạc" và có đứa còn cao hứng sáng tác ca khúc bằng khả năng xướng âm tự học của mình. Khi tôi được gặp Doãn Mẫn ở phố Nhà Thờ thì ông đã vào tuổi "cổ lai hy". Lúc đó, nhờ đổi mới, những ca khúc lãng mạn thời tiền chiến, trong đấy có Biệt ly đã được trình diễn trở lại sau nhiều thập kỷ vắng bóng. Doãn Mẫn thường nhỏ nhẻ, tươi vui trong một dáng vẻ lão thực. Nhiều câu chuyện thú vị về thời xa xưa đã được ông kể lại say sưa. Năm ngoái, vào đầu hạ, cả Hà Nội đã thương buồn đưa tiễn tài tử Ngọc Bảo - người hát Biệt ly hay nhất - vào cõi vĩnh hằng. Năm nay, lại là cuộc đưa tiễn chính tác giả Biệt ly - người cuối cùng của nhóm Tricéa ra đi. Cầu mong ông yên giấc ngàn thu. Nhạc sĩ Dzoãn Mẫn sinh ngày 15/10/1919 tại Hà Nội. Cha ông là người mê nhạc cổ truyền dân tộc, chơi đàn bầu và thích nghe hát ả đào, chèo, ca Huế. Từ nhỏ, Dzoãn Mẫn đã được thân phụ "truyền" cái tình yêu đối với âm nhạc, chơi được đàn tứ và một vài nhạc cụ truyền thống khác. Lớn lên, Dzoãn Mẫn dần bị cuốn hút vào dòng nhạc phương Tây, mà chủ yếu là nhạc Pháp đang thịnh hành ở Việt nam bấy giờ. Từ một nhạc công, Dzoãn Mẫn trở thành nhạc sĩ thuở sơ khai của nền âm nhạc Việt nam hiện đại. Tác giả của " Biệt Ly", " Tiếng Hát Đêm Thu", Nhạc sĩ Dzoãn Mẫn tâm sự: " Mùa thu Hà Nội đẹp lắm, nó gợi cho các văn nghệ sĩ, trong đó có tôi, nhiều cảm xúc để sáng tác. Dường như trái tim tôi luôn ưu ái cho mùa này bởi nó góp phần làm các tác phẩm của mình đến gần công chúng hơn".  Nhạc sĩ Dzoãn Mẫn cho biết bố của ông là viên chức ở ga Hàng Cỏ, cụ yêu âm nhạc dân tộc, chơi đàn bầu rất hay và thường dạy ông đàn. Hoàn tất tiểu học, ông theo học Trường Nam Sư Phạm, rồi vào làm thư ký cho bệnh viện Bạch Maị Hồi đó, không ai sống được bằng âm nhạc, chỉ có những người thích nhạc khi rỗi tụ họp lại chơi đàn hoặc nhảỵ Ông học nhạc qua sách tiếng Pháp

.

Khi được hỏi, Nhạc sĩ Dzoãn Mẫn đã gia nhập nhóm nhạc đầu tiên ở Việt Nam, " Tricea" như như thế nào, ông cho biết: " Tôi và Lê Yên, Mai Văn Chung thường tụ tập nhau lại trao đổi, góp ý với nhau về âm nhạc và sáng tác. Nghe đĩa của Tino Rossi, Josephine Baker, chúng tôi động viên nhau: " Những bài hát như thế này mình cũng làm được", đó là một sự liều lĩnh đáng yêu của tuổi trẻ. Chúng tôi luôn trao đổi và bổ sung cho nhau kiến thức âm nhạc rồi sáng tác theo bản năng. Sau một thời gian, Văn Chung bàn với tôi và Lê Yên in các bài hát của nhóm với sự giúp đỡ của Nhà xuất bản Tricea và lấy tên đó đặt cho ban nhạc. Các bản nhạc của chúng tôi lần lượt ra mắt công chúng như " Bóng Ai Qua Thềm", " Đôi Mắt Huyền" của Văn Chung, " Vườn Xuân", " Bẽ Bàng" của Lê Yên, tôi có " Tiếng Hát Đêm Thu", " Biệt Ly" v. v... ".  Nhạc sĩ Dzoãn Mẫn kể một kỷ niệm của ông trong nhóm Tricea như sau: " Năm 1935, Lê Yên viết bài " Bẽ Bàng" rất hay nhưng mãi không sao viết được câu kết, nghe anh kể tôi liền bảo: " Anh đàn lên đi", khi nghe xong, tôi tức khắc ứng khẩu, bạn tôi mừng như vớ được vàng. Đến năm 1955, tôi làm bài " Gọi Nghé Trên Đồng", cũng không kết được và Lê Yên chính là người giúp tôi viết tiếp. Lúc đó, anh ấy nói với tôi: " 20 năm mình mới trả nợ được cậu!". Giờ đây, chỉ còn lại một mình tôi, Văn Chung và Lê Yên đã yên nghỉ. Mỗi lần nghe bài hát của họ, tôi nhớ các bạn vô cùng". Về bản " Biệt ly" rất được công chúng yêu thích, ông cho biết hoàn cảnh đã tác động để ông sáng tác ca khúc này là khi còn nhỏ, ông thường sang chơi nơi làm việc của bố ông ở ga Hàng Cỏ và chứng kiến nhiều cảnh chia ly đầy nước mắt.

Bìa ALBUM nhạc Dzoãn Mẫn

Đến lúc trưởng thành, ông được anh bạn kể chuyện anh ta phải lòng một cô gái, nhưng bị bố mẹ ngăn cấm và mối tình tan vỡ. Câu chuyện đó và những cảm nhận của thời thơ ấu đã giúp ông viết ca khúc " Biệt Ly", và chính ông cũng không ngờ rằng ca khúc đó mình sáng tác chơi, mà lại được công chúng đón nhận nhiệt tình như vậy. Doãn Mẫn ( còn được viết là Dzoãn Mẫn) . Nhạc phẩm Biệt ly được ông viết năm 1939 là tác phẩm nổi tiếng nhất. 

Một số tác phẩm tiêu biểu của ông:
Cô lái thuyền 
Gió thu
Gió xa khơi
Gọi nghé trên đồng
Hương cố nhân
Một buổi chiều mơ
Một buổi chiều thu
Một hình bóng
Nhạc chiều
Nhắn người chiến sĩ
Sao hoa chóng tàn
Tiếng hát đêm thu
Trở lại cùng anh 

NGUYỄN THỤY KHA &Tricéa

Bình luận (0)