Nhạc sĩ Hoàng Hiệp 'Mùa xuân không ở lại

Nhạc sĩ Hoàng Hiệp- 1931- 2013)

Một cuộc đời tài hoa vừa khép lại ở tuổi 83 nhưng tác phẩm của ông vẫn thênh thang bay về phía tương lai.

Chiều 9/1, hầu hết những bạn trẻ tôi tình cờ gặp đều nhắc đến việc nhạc sĩ Hoàng Hiệp vừa từ giã nhân gian lúc ban trưa. Bất giác, lòng tôi vẫn thấy chút ấm áp giữa ngày Sài Gòn chợt trở lạnh giăng mưa khi nghĩ đến một cuộc đời tài hoa vừa khép lại ở tuổi 83 nhưng tác phẩm của ông vẫn thênh thang bay về phía tương lai.

Nhạc sĩ Hoàng Hiệp không phải kiểu người quảng giao. Ông không mấy hứng thú với đám đông ồn ào và cũng không có nhiều bạn bè. Nếu ai có thói quen hình dung một người viết nhạc phải có lối sống bay bổng, nay tụ bạ cốc chén chỗ nọ, mai cao đàm khoác luận chỗ kia, thì hoàn toàn không tương thích khi so sánh với tính cách của nhạc sĩ Hoàng Hiệp. Mỗi khi tôi muốn tìm ông để tham khảo ý kiến về đời sống âm nhạc, bao giờ ông cũng hẹn đến nhà riêng của ông ở góc đường Phan Kế Bính, quận 1, TP HCM với lý do nhẹ nhàng: “Chỗ đó yên tĩnh, dễ trao đổi với nhau hơn!”.

Nhạc sĩ Hoàng Hiệp luôn từ tốn và nhỏ nhẹ, nhưng thừa sắc sảo và tinh tế. Ông đánh giá về khả năng hay phong cách của người nào, thì thường chỉ nói một câu ngắn gọn, nhưng trúng phóc. Chứng tỏ ông túc trực suy nghĩ trong từng khoảnh khắc trầm tư. Từ ngày nghỉ hưu, nhạc sĩ Hoàng Hiệp càng khép kín hơn, phần vì mỏi mệt bệnh tật tuổi già, phần vì ngao ngán thị trường âm nhạc. Có lần, trên đường đến cơ quan sáng sớm, tôi thấy nhạc sĩ Hoàng Hiệp đang tập thể dục ở ngã ba Điện Biên Phủ - Phan Kế Bính. Ông vẫy tôi lại, và cười móm mém đưa một nhận xét thay lời chào: “Ca khúc bây giờ chỉ cần cảm giác, chứ không cần trí não nữa! Tui thành kẻ lạc thời rồi!”.

Đúng là nhạc sĩ Hoàng Hiệp lạc thời, nếu đặt những tác phẩm của ông bên cạnh dòng nhạc chập cheng nhảy nhót loạn xạ hiện nay. Nhạc sĩ Hoàng Hiệp chơi mandolin từ bé, rồi đi theo cách mạng và viết nhạc phục vụ công cuộc kháng chiến. Thế nhưng, phẩm chất âm nhạc của Hoàng Hiệp trữ tình ngay trong bom đạn khốc liệt. Do vậy, từ Câu hò bên bờ Hiền Lương sáng tác khi đất nước còn chia cắt cho đến những ca khúc sáng tác khi xây dựng quê hương thống nhất vẫn ăm ắp một dòng chảy nồng nàn và thân ái.

Trong những bài hát làm nên tên tuổi Hoàng Hiệp, trừ Nhớ về Hà Nội và Trở về dòng sông dòng sông tuổi thơ, hầu hết đều được phổ thơ. Những dịp tôi được ngồi với ông, cũng chỉ trò chuyện về thơ phổ nhạc. Nhạc sĩ Hoàng Hiệp quan niệm: “Nếu phổ thơ non tay, sẽ xảy ra hai trường hợp. Thứ nhất là hát thơ, giai điệu của nhạc sĩ chỉ ăn theo nhà thơ. Thứ hai là phá thơ, giai điệu của nhạc sĩ không hòa nhập với ý tứ của nhà thơ!”. Căn cứ tiêu chí ấy, thì Hoàng Hiệp là một người phổ thơ thuộc hạng cao tay. Bài thơ Cô gái vót chông của Mô Chô Y Lôi, bài thơ Trường Sơn Đông Trường Sơn Tây của Phạm Tiến Duật, bài thơ Viếng lăng Bác của Viễn Phương, bài thơ Ngọn đèn đứng gác của Chính Hữu hoặc bài thơ Lá đỏ của Nguyễn Đình Thi đều được nhạc sĩ Hoàng Hiệp tạo ra giá trị thẩm mỹ khác khi phổ thành ca khúc!

Tuy nhiên, theo tôi, cái tài phổ thơ của nhạc sĩ Hoàng Hiệp thể hiện rõ nét nhất qua hai bài thơ Con đường có lá me bay và Mùa chim én bay của Diệp Minh Tuyền. Nếu cầm nguyên bản bài thơ để đọc và lắng nghe ca khúc, thì không thể phủ nhận từng câu, từng chữ đã được chắp cánh rộn ràng như thế nào. Có lẽ, sự thăng hoa ấy cũng còn nhờ mối thâm tình giữa hai ông khi cùng công tác tại Hội âm nhạc TP HCM. Và có lẽ lúc này hai ông đang gặp nhau ở nơi thăm thẳm nào đó và cùng hát: “Én về én lại xa, mùa xuân không ở lại, bên anh em gần mãi, nên đời vẫn xuân tràn”.

Lê Thiếu Nhơn Sài Gòn, tối 9/1/2013

Hồng Nhung: "Nhạc phẩm của ông mãi sống trong lòng Hà Nội" 

Từ những ngày bé thơ khi sống ở Hà Nội tôi đã nghe đến ca khúc Nơi gặp gỡ tình yêu của nhạc sĩ Hoàng Hiệp. Dù chưa hiểu gì về bài hát, tôi bị quyến rũ bởi vẻ đẹp dịu dàng của giai điệu, ca từ và còn thuộc lòng đến hôm nay. Rồi khi nghe ca sĩ Lệ Thu hát Nhớ về Hà Nội, trong tôi rợn ngợp một cảm giác thật khó tả. Lúc đó, tôi vẫn còn bé lắm, chưa hiểu, chưa thấm hết ca từ trong nhạc phẩm này nhưng đã thấy rất yêu nó vì giai điệu đẹp.

Lần đầu tiên khi tôi được đứng trên sân khấu ca nhạc chuyên nghiệp là vào năm 17 tuổi. Khi đó tôi biểu diễn trước hàng trăm khán giả tại chương trình gala do Đoàn ca múa Trung ương tổ chức ở TP HCM. Tôi đã hát nhạc phẩm Nhớ về Hà Nội và nhạc sĩ Quang Vinh đã tạo nên một bản phối tuyệt vời cho nhạc phẩm này. Đến giờ tôi vẫn còn nhớ như in cảm giác về sự hào hùng, da diết, thanh bình hòa quyện trong từng ca từ mà ở tuổi 17 tôi đã có thể hiểu, có thể thấm hơn so với khi mình còn là cô bé. Khán giả đón nhận ca khúc này với tất cả tình cảm yêu thương.

Nhớ về Hà Nội  không chỉ là ca khúc khởi đầu sự nghiệp ca hát của tôi mà còn theo tôi xuyên suốt chặng đường hoạt động âm nhạc. Khi nhạc phẩm này phổ biến trên truyền hình, khán giả bày tỏ rất nhiều cảm xúc trân trọng, yêu thích dành cho tác phẩm lẫn tác giả. Nhiều người còn bày tỏ ngạc nhiên vì sao ông không sinh ra ở Hà Nội nhưng lại có thể viết về Hà Nội hay đến thế, tràn đầy tình cảm đến thế!

Sau này, khi vào Sài Gòn, lần đầu tiên tôi được chạm mặt nhạc sĩ Hoàng Hiệp là khi ông đang ngồi cùng nhạc sĩ Trịnh Công Sơn ở trụ sở Hội âm nhạc TP HCM tại số 81 Trần Quốc Thảo. Ngày đó, tôi gầy gò, xấu xí, ngược lại với Hoàng Hiệp vốn là một nhạc sĩ cao to. Ông quay sang nhạc sĩ Trịnh Công Sơn và hỏi với giọng không giấu sự ngạc nhiên: "Đây là cô ca sĩ Hồng Nhung đấy à?" khiến mọi người đều cười. Ông nghe tôi hát trước khi gặp tôi ở ngoài đời, vì thế có lẽ ông bất ngờ sao giọng hát của tôi hào hùng, âm vực rộng nhưng cơ thể lại bé nhỏ như vậy. Từ sau lần gặp vui vẻ đó tôi cũng có vài lần tiếp xúc với ông trong công việc. Ngoài đời, tôi gặp ông không nhiều nhưng mối giao cảm với các nhạc phẩm của Hoàng Hiệp là thường xuyên và mãi mãi. Hình ảnh ông đọng lại trong tôi luôn là người nhạc sĩ hiền lành, trìu mến.

Rất nhiều thế hệ ca sĩ trong nước đã thể hiện thành công nhạc phẩm của Hoàng Hiệp. Tôi tin, mọi người dân thủ đô đều thấy tự hào mỗi khi ca khúc Nhớ về Hà Nội được cất lên bất kỳ đâu. Với tôi, âm nhạc của ông sẽ sống mãi. Mỗi lần hát "Dù có đi bốn phương trời..." tôi lại không kìm được cảm xúc của mình, lại rơi nước mắt, bởi bài hát ấy đã gói trọn tất cả kỷ niệm thật đẹp về Hà Nội - quê hương trong tim tôi.

Mỹ Linh: "Chưa bao giờ nguôi xúc động khi hát Trở về dòng sông tuổi thơ

Vài ngày trước qua báo chí, tôi được biết nhạc sĩ Hoàng Hiệp đang hôn mê sâu. Tôi đã thầm cầu mong cho ông vượt qua được cơn nguy kịch nhưng giờ nghe tin ông mất, thật buồn!

Tôi đã nhiều lần được gặp gỡ ông và với tôi Hoàng Hiệp là một người nhạc sĩ tài năng, đáng mến, đáng kính trọng. Chỉ với Nhớ về Hà Nội, ông đã để lại một nhạc phẩm đầy tự hào, gần như là một biểu tượng về âm nhạc cho Hà Nội. Ca khúc vừa nồng nàn, da diết vừa duyên dáng, dịu dàng, chứa đựng tất cả sự tinh tế rất Hà Nội mà không phải ai, kể cả những người Hà Nội hay người sống lâu năm ở thủ đô, có thể truyền tải và lẩy ra những nét đẹp ấy.

Trong số các nhạc phẩm của Hoàng Hiêp, tôi rất yêu Trở về dòng sông tuổi thơ, nhạc phẩm đậm chất Nam Bộ như con người ông nhưng đồng thời cũng rất gần gũi với tâm tư, tình cảm của bất kỳ người dân ở mọi vùng miền trên cả nước. Mỗi lần hát nhạc phẩm này tôi đều thấy sống lại một phần tuổi thơ của mình, thấy bóng dáng của mình và quê hương trong từng giai điệu. Phải là một người hồn hậu lắm, thấu đáo lắm mới có thể viết ra những ca từ như thế.

Hoàng Hiệp ra đi là một mất mát lớn của làng âm nhạc Việt Nam. Qua VnExpress.net, tôi xin gửi đến gia đình ông lời chia buồn và lời tri ân sâu sắc người nhạc sĩ tài hoa.

NSND Thu Hiền: Hát nhạc Hoàng Hiệp từ năm 15 tuổi

Bài hát Câu hò bên bờ Hiền Lương được nhạc sĩ Hoàng Hiệp phổ nhạc từ bài thơ của Đằng Giao vào năm 1956. Năm 1967 tôi là cô bé 15 tuổi vượt tuyến từ Bắc vào Nam đứng ở ngay cầu Hiền Lương, sông Bến Hải để hát ca khúc này. Tôi vẫn còn nhớ lúc đó mình hát cùng chiếc loa cũ kỹ với tâm trạng rất xúc động.

Năm 1972, từ Đông Hà, bên này dòng sông Thạch Hãn, tôi một lần nữa thể hiện ca khúc này hướng vọng về Quảng Trị. Thời đạn bom khói lửa, chiến tranh sống chết không ai ngờ. Lúc đó tôi đã hát với tất cả tấm lòng dành cho từng mảnh đất quê hương.

Tôi xin chia sẻ với gia đình nhạc sĩ sự bàng hoàng, xúc động khi ông ra đi.

Ca sĩ Thanh Thúy: Bác Hoàng Hiệp như người cha, người chú trong gia đình

Tôi còn nhớ rõ khi tham gia cuộc thi Tiếng hát truyền hình vào năm 1993, tôi mới 16 tuổi, lọt vào top 12 thí sinh, còn bác Hoàng Hiệp là giám khảo cuộc thi đó.

Sau khi nghe tôi hát Anh ở đầu sông, em cuối sông, bác đã ân cần nói với mẹ tôi rằng tôi có giọng hát mộc mạc, tự nhiên, nếu được học thêm thanh nhạc sẽ phát triển hơn về sau này. Từ lời khuyên đó, tôi đã đi học thanh nhạc; sau đó, quay lại tham gia cuộc thi Tiếng hát truyền hình năm 1994. Kết quả, tôi giành được giải nhất.

Có thể nói, bác Hoàng Hiệp là người thầy đầu tiên của tôi trên con đường ca hát. Sau này, tôi đã thể hiện nhiều ca khúc của bác và rất được khán giả yêu mến như Trường Sơn Đông, Trường Sơn Tây, Đất quê ta mênh mông, Con đường có lá me bay… đặc biệt là bài Viếng lăng Bác. Ca khúc này gắn liền với nhiều kỷ niệm của tôi.

Những năm sau này, tôi cũng có nhiều dịp gặp lại nhạc sĩ Hoàng Hiệp ở Hội Âm nhạc TP.HCM hoặc đến nhà riêng thăm bác. Bác bảo rằng bác rất mừng vì tôi vẫn giữ được sự mộc mạc ngày nào.

Với tôi, bác Hoàng Hiệp như người cha, người chú trong gia đình. Dù biết bác bệnh đã nhiều năm nhưng khi nghe tin bác mất, tôi rất xúc động. Tôi dự định chiều nay 10.1 sẽ đến viếng bác.

Sắp tới, trong chương trình cầu truyền hình Những mùa xuân lịch sử vào tối 20.1, tôi sẽ thể hiện ca khúc Đất quê ta mênh mông của nhạc sĩ Hoàng Hiệp như “nén nhang lòng” viếng bác.

Ca sĩ Ánh Tuyết: Chú Hoàng Hiệp rất giống với tưởng tượng của tôi!

Từ khi còn là học sinh, sinh viên, tôi đã nằm lòng các ca khúc của nhạc sĩ Hoàng Hiệp. Bài Viếng lăng Bác của chú từng giúp tôi giành huy chương vàng Hội diễn văn nghệ toàn quốc những năm 1980.

Trong những lần đi hátViếng lăng Bác  Em vẫn đợi anh về cũng là hai ca khúc từng giúp tôi lấy nước mắt khán giả từ Bắc đến Nam. Khi đó, tôi chưa biết nhạc sĩ Hoàng Hiệp như thế nào. Nhưng, trong tưởng tượng của tôi, chú là một người nhạc sĩ hiền lành, bao dung, tình cảm mênh mông.

Sau này vào Sài Gòn, có dịp gặp chú, tôi nhận ra quả đúng như những gì mình đã nghĩ. Nhạc sĩ Hoàng Hiệp rất hiền, mực thước và sống tình cảm. Sự ra đi của chú khiến những người con, người cháu như chúng tôi không khỏi ngậm ngùi.

Ca sĩ Mỹ Lệ: Bác hiền lành và rất nghệ sĩ!

Tôi cũng ít nhiều có dịp gần gũi, trò chuyện với nhạc sĩ Hoàng Hiệp và thể hiện các ca khúc của bác như Câu hò bên bờ Hiền Lương, Nơi em gặp anh....

Nhạc sĩ Hoàng Hiệp thật sự là một trong những đại thụ của nền âm nhạc Việt Nam. Những sáng tác của bác đều là tác phẩm để đời vì đó không chỉ là những bản tình ca mà còn ghi nhận những cột mốc quan trọng của lịch sử.

Trong ấn tượng của tôi về nhạc sĩ Hoàng Hiệp thì bác là người hiền lành và rất nghệ sĩ. Dù biết bác đã lớn tuổi nhưng sự ra đi của bác khiến tôi không khỏi luyến tiếc, ngậm ngùi.

 (Thoại Hà)

Bình luận (0)